Frönsk umhverfisyfirvöld og lögregla hafa gripið til aðgerða gegn erlendum ferðamönnum sem staðnir voru að stórfelldum utanvegaakstri á sérútbúnum jeppum í frönsku ölpunum.

Ólíkt því sem tíðkast á Íslandi heimilaði héraðssaksóknari tafarlausa upptöku ökutækjanna til að tryggja að sakborningar gætu ekki flúið land undan lögsókn né valdið frekari náttúruspjöllum. Málið komst upp eftir að göngufólk á svæðinu náði myndböndum og ljósmyndum af utanvegaakstrinum. Í kjölfarið hófst samstarf lögreglu og umhverfiseftirlits sem hafði uppi á ökumönnunum.

Kristín Helga Gunnarsdóttir lætur sig mál utanvegaaskturs Frakkanna varða í opinberri færslu og segir: „Aðeins meira af utanvegaakstrinum. Það er áhugavert að skoða hvernig þetta er í Frakklandi, heimalandi dólganna sem fá áfram að njóta og þjóta um íslenska hálendið í bjartri sumarnóttinni.“

Ökutækin seld á uppboði

Nýlega kom upp svipað mál í frönsku ölpunum en augljóst að átt er við þessi mál á mjög ólíkan hátt hér og í Frakklandi.

„Tveir ferðamenn eru gómaði í utanvegaakstri í frönsku ölpunum á sérútbúnum jeppum. Göngufólk nær myndum af athæfinu. Umhverfiseftirlitið hefur ásamt lögreglu uppá delunum. Héraðssaksóknari heimilar þegar í stað upptöku ökutækjanna, meðal annars til að koma í veg fyrir frekari skemmdir og svo flótta undan lögsókn. Báðir ökumenn greiða strax 3000 evrur samanlagt í sérlega lögreglusekt, en auk þess og aðallega greiða þeir svo mörg þúsund evrur í bætur beint til þjóðgarðsins, meðal annars til að standa straum af lagfæringum. Ökutækin eru í vörslu lögreglu mánuðum saman. Og það er allt eins líklegt að þeir fái aldrei bílana til baka. Í mörgum tilfellum þar sem dæmd er varanleg upptaka ökutækis í einkaeigu í Frakklandi (confiscation définitive) sem viðbótarrefsing, fá eigendurnir bílana ekki aftur. Þegar dómari staðfestir varanlega upptöku gerist annað tveggja: Bíllinn er seldur á uppboði: Franska ríkið (í gegnum sérstaka eignastofnun, Service des Domaines) tekur bílinn og selur hann á opinberu uppboði. Allur ágóðinn rennur beint í ríkissjóð eða til umhverfissjóða til að fjármagna viðgerðir á náttúruspjöllum. Eða þá að bílarnir fara í eyðingu, ef þeir eru ólöglega útbúnir. Svo eru vörslugjöld lögreglu há og tikka hvern dag sem ökutækin eru í geymslu hjá hinu opinbera. Já, já, svona er þetta í Frans. Þeir eru að reyna að standa vörð um náttúruleg svæði eða það sem er eftir. Auk þess er bundið í lög hjá frökkum að ekki þarf skilti til að sýna lokanir eða boð og bönn í villtri náttúru. Utanvegaakstur er einfaldlega bannaður alltaf.“

Eru íslensk stjórnvöld ekki að standa sig þegar kemur að náttúru- og umhverfisvernd?

Kristín heldur áfram og segir stöðuna hreinlega vera eins og í villta vestrinu.

„Ótti landans við regluverk hefur komið okkur í þá stöðu að reka hér einhverskonar Villta-Vestur, auk þess sem við getum ekki einu sinni komið okkur saman um svo sjálfsagt fyrirbæri sem alvöru hálendis þjóðgarð hér í Galapagos norðursins. Það væri hið eðlilega regluverk utan um okkar mestu dýrmæti. Að lokum legg ég til að við endurheimtum sjálfstætt umhverfis og náttúruVERNDAR ráðuneyti með ráðherra í fullu starfi fyrir náttúruna.“

Lög gegn utanvegaakstri í Frakklandi

Strangt regluverk Frakka eiga sér sterka stoð í frönskum lögum. Hér eru dæmi um viðurlög þar í landi:

• Lög gegn utanvegaakstri: Í Frakklandi hafa gilt ströng lög frá árinu 1991 (Loi Lalonde) sem banna alfarið akstur vélknúinna ökutækja utan markaðra vega og slóða í villtri náttúru. Þar þarf engin skilti til; reglan er sú að sé slóðinn ekki augljóslega opinn almennri umferð, þá er akstur bannaður.
• Tafarlaust hald og geymslugjöld: Frönsk lögregla og umhverfisverndarsinnar hafa ítrekað stöðvað hópa á jeppum og fjórhjólum á vernduðum svæðum (t.d. í Ölpunum) þar sem beitt er tafarlausum sektum, bílar hlaðnir upp á pallbíla og haldlagðir, og eigendur rukkaðir um há geymslugjöld á dag.
• Varanleg eignaupptaka (Confiscation définitive): Samkvæmt frönskum hegningarlögum hafa dómarar ríkar heimildir til að dæma tæki og tól sem notuð eru við alvarleg umhverfisbrot til varanlegrar upptöku. Ríkisstofnunin Service des Domaines sér þá um að selja tækin á opinberu uppboði eða fargar þeim.