Vilhjálmur Birgisson, formaður Verkalýðsfélag Akraness og Starfsgreinasambands Íslands, gagnrýnir harðlega framkomu Seðlabanki Íslands á fundi peningastefnunefndar bankans í dag og segir tóninn hafa einkennst af skýrum og ítrekuðum hótunum í garð verkalýðshreyfingarinnar.
Fram kemur í frétt Heimildarinnar að Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri hafi í morgun gagnrýn launahækkanir almennings, í framhaldi af því að peningastefnunefnd Seðlabankans, þar sem hann er formaður, ákvað að halda vöxtum óbreyttum í 7,25% en þeir eru þeir hæstu í Evrópu, fyrir utan þar sem stríð geysar og einræði ríkir.
„Ég hef oft fylgst með kynningum peningastefnunefndar Seðlabanka Íslands en sjaldan, ef nokkru sinni, upplifað jafn skýrar og síendurteknar hótanir í garð verkalýðshreyfingarinnar og á fundinum í dag,“ skrifar Vilhjálmur í Facebook-færslu sinni sem birtist nú fyrir stuttu. Hann segir að verkalýðshreyfingin, launahækkanir og kjarasamningar hafi verið nefnd „aftur og aftur“ og að tónninn hafi verið „ekki uppbyggilegur heldur augljóslega í hótunarstíl“.
Að hans sögn voru skilaboðin einföld:
„Skilaboðin voru einföld: ef forsendur kjarasamninga standist ekki í september og ef verkalýðshreyfingin neyðist til að segja upp samningum muni Seðlabankinn bregðast við með verulegum stýrivaxtahækkunum.“ Hann bætir við: „Það var ekki annað að skilja en að launafólki væri beinlínis hótað, eins og enginn væri morgundagurinn.“
Vilhjálmur rifjar upp að síðustu kjarasamningar hafi verið mótaðir af Starfsgreinasambandi Íslands, Eflingu og Samiðn. Hann segir að þar hafi verið samið um krónutöluhækkun á kaupstaxta sem hafi skilað lægst launaða fólkinu 23.750 króna hækkun á mánuði, eða um 5,6 prósenta hækkun að meðaltali. Aðrir hafi fengið 3,5 prósenta launahækkun og heildarkostnaðarmat samninganna hafi verið um 4 prósent.
„Þessir samningar voru gerðir af ábyrgð og í þeirri trú að þeir myndu skapa skilyrði fyrir lækkun verðbólgu og í framhaldinu lækkun vaxta, sem var grundvallarforsenda fyrir stöðugleika heimila og fyrirtækja,“ skrifar hann.
Hann segir jafnframt að samningarnir hafi verið gerðir gegn því að ríki, sveitarfélög, verslun og þjónusta héldu aftur af skattahækkunum, gjaldskrárhækkunum og verðlagshækkunum, en sú forsenda hafi verið svikin. „Það er staðreynd,“ skrifar Vilhjálmur og gagnrýnir að Seðlabankinn hafi lítið fjallað um áhrif opinberra hækkana á verðbólgu.
Í því samhengi nefnir hann meðal annars „50 prósenta hækkun á fastagjaldi hitaveitu hjá Orkuveita Reykjavíkur“, miklar hækkanir á flugfargjöldum hjá Icelandair í desember sem leiddu til þess að verðbólga hækkaði um 1,15 prósent á einum mánuði, og „ekki síst gjaldskrárhækkun hjá Íslandspósti sem nam allt að 120 prósentum“.
Hann segir jafnframt að lítið hafi verið fjallað um að opinberir aðilar eigi stóran þátt í því að verðtryggðar skuldir heimila hafi hækkað um 31 milljarð króna á aðeins tveimur mánuðum. „Þetta er raunveruleiki sem fólk upplifir í daglegu lífi en virðist ekki fá rúm í greiningu Seðlabankans,“ skrifar hann.
Vilhjálmur hafnar því að launaskrið sé á ábyrgð verkalýðshreyfingarinnar og bendir á að í Breiðfylkingunni hafi verið samið um 4 prósenta kostnaðarauka, einnig hjá ríki og sveitarfélögum. Hann segir hins vegar að aðrir hópar hafi samið um mun meiri hækkanir og nefnir að launavísitala ríkisstarfsmanna hafi hækkað um 11,3 prósent og launavísitala starfsmanna sveitarfélaga um 11,7 prósent.
„Við í verkalýðshreyfingunni vorum svikin, og það illilega,“ skrifar hann og segir að þrátt fyrir hátt vaxtastig sem bitni illa á heimilum og fyrirtækjum sé það verkalýðshreyfingin sem fái „sparkið“, á meðan Seðlabankinn „tipplar á tánum í kringum stjórnvöld, sveitarfélög, verslun og þjónustu, og ekki síst fjármálakerfið“.
Í lok færslunnar segir Vilhjálmur afstöðu sína skýra:
„Ef forsendur kjarasamninga standast ekki í september þá ber að segja þeim upp.“ Hann segir að ekki sé hægt að horfa upp á „það ofbeldi sem lágtekjufólk á almennum vinnumarkaði og hjá ríki og sveitarfélögum hefur þurft að þola“ og varar við því að lágtekjufólk verði notað sem „höggpúði í baráttu gegn verðbólgu sem aðrir bera meginábyrgð á“.
„Ef samfélagið ætlar ekki að standa við sinn hluta samningsins þá er einfaldlega ekki grundvöllur fyrir því að verkalýðshreyfingin geri það áfram,“ bætir Vilhjálmur við.
