Glúmur Baldvinsson
„Þetta verða löng málaferli“
Glúmur Baldvinsson
Menning

Ris og fall Krumma

Fólk

Flug­freyja afhjúpar 15 hluti sem þú ættir aldrei að taka með í flug

Innlent

Hljóð­upp­tökur komu verk­stæði í Garðabæ í koll

Innlent

„Mig bara langar ekki í saur­gerla­bað“

Fólk

Selja fal­legt fjöl­skyldu­hreiður með heitum potti og stórum garði

Heimur

Hundruð reyndu að færa fræga lista­verkið til að bjarga manni

Heimur

Sam­göngu­yf­ir­völd rann­saka hesta­ferð í stræt­is­vagni

Fólk

Átta algeng mis­tök sem gælu­dýra­eig­endur gera

Heimur

Kenn­ingar uppi um að geim­skip hafi stöðvað flug­um­ferð í Banda­ríkj­unum

Innlent

Ísland sett í frystikist­una næstu daga

Kosningar í Ísrael breyta litlu um framtíð Palestínumanna

Skoð­ana­kann­anir benda til ósig­urs Benja­mins Net­anyahu í kosn­ing­unum sem fram fara í dag.

Benjamin Netanyahu
Benjamin Net­anyahu Net­anyahu gæti misst for­sæt­is­ráð­herra­stöðu sína Mynd: Shutterstock.com

Ekki er búist við stór­felldum breyt­ingum á stefnu Ísraels gagn­vart Palest­ínu­mönnum þótt Benjamin Net­anyahu for­sæt­is­ráð­herra missi völdin. Helsti and­stæð­ingur hans, Gadi Eisenkot, er einnig and­vígur sjálf­stæðu palest­ínsku ríki og vill að Ísrael haldi hern­að­ar­legum yfir­ráðum yfir land­svæð­inu. Þetta kemur fram í umfjöllun Reuters.

Benjamin Net­anyahu, for­sæt­is­ráð­herra Ísraels, og helsti keppi­nautur hans, Gadi Eisenkot, eru báðir and­vígir sjálf­stæðu palest­ínsku ríki. Því er ólík­legt að kosn­ing­arnar í dag leiði til stór­felldra breyt­inga á þeirri stefnu sem hefur staðið í vegi fyrir frið­ar­ferli sem hefur verið í bið­stöðu í ára­tugi.

Þremur árum eftir árásir Hamas 7. októ­ber 2023 eru þeir einnig sam­mála um harða stefnu gagn­vart Gaza. Báðir segja að Ísrael myndi hefja stríðs­á­tök á ný ef Hamas, sem hefur það að mark­miði sam­kvæmt stofn­skrá sinni að eyða Ísrael, legði ekki niður vopn.

Þeir eru hins vegar ósam­mála um land­nema­byggðir á hernumda Vest­ur­bakk­anum og lík­legt er að þeir myndu reiða sig á ólíka sam­starfs­flokka við myndun rík­is­stjórna. Það gæti leitt Ísrael inn á ólíkar brautir í stefnu­mótun.

Hér er yfir­lit yfir afstöðu fram­bjóð­end­anna til deil­unnar við Palest­ínu­menn, sam­kvæmt Reuters.

Landnemabyggðir á Vesturbakkanum

Hundruð þús­unda Ísraela búa á Vest­ur­bakk­anum, á land­svæði sem Ísrael hertók í stríð­inu árið 1967. Nær öll ríki heims telja land­nema­byggðir þar ólög­legar sam­kvæmt alþjóða­lögum, en Ísrael mót­mælir þeirri túlkun.

Undir stjórn Net­anyahu hafa land­nema­byggðir stækkað hratt. Þar á meðal eru litlar land­nema­byggðir á svæðum Vest­ur­bakk­ans þar sem palest­ínska heima­stjórnin fer með borg­ara­lega stjórn­sýslu og þar sem slíkar byggðir eru ólög­legar sam­kvæmt ísra­elskum lögum.

Hinir ólög­legu land­nemar hafa í auknum mæli ráð­ist á Palest­ínu­menn og gagn­rýnendur segja rík­is­stjórn­ina hafa litið fram hjá ofbeld­inu.

Eisenkot styður land­nema­byggðir í grund­vall­ar­at­riðum en segir að þær verði að sam­ræm­ast ísra­elskum lögum. Hann er and­vígur byggðum sem reistar eru án leyfis, myndi láta rífa útstöðvar á svæðum þar sem þær eru bann­aðar og hefur heitið því að koma í veg fyrir ofbeldi land­nema gegn Palest­ínu­mönnum.

Hann er einnig and­vígur ákvörðun rík­is­stjórnar Net­anya­hus um að byggja á svæði sem kall­ast E1. Slík upp­bygg­ing myndi skipta Vest­ur­bakk­anum í tvennt og ein­angra hann frá Austur-Jer­úsalem. And­stæð­ingar fram­kvæmd­anna segja að mark­miðið sé að „grafa“ mögu­leik­ann á stofnun palest­ínsks ríkis.

Sjálfsstjórn Palestínumanna

Afstaða Net­anya­hus og Eisen­kots, ásamt leið­togum nær allra ann­arra flokka undir for­ystu gyð­inga, er andsnúin stofnun sjálf­stæðs palest­ínsks ríkis við hlið Ísraels. Það sýnir hversu langt ísra­elsk stjórn­mál hafa færst til hægri.

Þessi afstaða felur í raun í sér höfnun tveggja ríkja lausn­ar­innar sem hefur verið grund­völlur alþjóð­legra frið­ar­við­ræðna í ára­tugi.

Bæði Net­anyahu og Eisenkot segja að Ísrael verði að halda end­an­legum örygg­is­legum yfir­ráðum yfir öllu land­svæð­inu milli Jórdanár og Mið­jarð­ar­hafs.

Þeir leggja þó ólíka áherslu á ein­stök atriði. Afstaða Eisen­kots, sem vill tak­marka land­nema­byggðir á Vest­ur­bakk­anum, myndi varð­veita land­svæði þar sem Palest­ínu­menn fara nú með borg­ara­lega sjálfs­stjórn. Í stjórn­ar­sam­starfi Net­anya­hus eru hins vegar flokkar sem kalla opin­skátt eftir því að Ísrael inn­limi öll hernumdu palest­ínsku land­svæðin.

Gaza

Þremur árum eftir að víga­menn undir for­ystu Hamas réð­ust á suð­ur­hluta Ísraels og hrundu af stað inn­rás Ísra­els­hers á Gaza, og ári eftir að vopna­hlé með milli­göngu Banda­ríkj­anna batt enda á helstu hern­að­ar­að­gerðir þar, þó árásir á borg­ara Gaza halda áfram í ein­hverju magni, ráða ísra­elskir her­menn nú yfir um tveimur þriðju hlutum Gaza.

Nær allir íbúar svæð­is­ins, sem eru meira en tvær millj­ónir Palest­ínu­manna, búa á þeim þriðj­ungi sem eftir stendur. Flestir dvelja í tjöldum eða skemmdum bygg­ingum og eru enn undir fullum póli­tískum yfir­ráðum Hamas.

Viðræður með milli­göngu Banda­ríkj­anna hafa hingað til ekki skilað sam­komu­lagi um skil­yrði fyrir því að Hamas leggi niður vopn, Ísrael dragi her­lið sitt til baka og end­ur­upp­bygg­ing hefj­ist undir alþjóð­legri for­ystu.

Bæði Eisenkot og Net­anyahu segja að ísra­elskir her­menn verði áfram á Gaza þar til Hamas hefur verið afvopnað. Þeir segja jafn­framt að Ísrael sé reiðu­búið að hefja hernað á ný til að ná því mark­miði.

Eisenkot segir áfram­hald­andi yfir­ráð Hamas á Gaza vera stór­felldan ósigur. Hann hefur heitið því að tryggja að stjórn Hamas verði leyst af hólmi innan 18 mán­aða frá því að hann tekur við emb­ætti, ann­að­hvort með áætlun sem Banda­ríkin miðla málum um eða með her­valdi.

Samstarfsflokkar ríkisstjórnarinnar

Í núver­andi rík­is­stjórn­ar­sam­starfi Net­anya­hus eru öfga­hægri­s­inn­aðir þjóð­ern­is­sinn­aðir gyð­inga­flokkar undir for­ystu land­nema­sinn­anna Itamar Ben-Gvir og Bezalel Smotrich. Þeir styðja fulla inn­limun palest­ínskra land­svæða og hafa sætt refsi­að­gerðum í nokkrum vest­rænum ríkjum vegna stuðn­ings við ofbeldi land­nema.

Net­anyahu reiðir sig einnig á öfga­trú­aða flokka sem vilja und­an­þágur frá her­þjón­ustu fyrir gyð­inga sem stunda trú­ar­nám.

Meðal þeirra stjórn­ar­and­stöðu­flokka sem Eisenkot gæti leitað til við myndun nýrrar rík­is­stjórnar eru nokkrir hægri­flokkar, en eng­inn þeirra hefur leið­toga sem eru jafn öfga­sinn­aðir og Smotrich eða Ben-Gvir.

Stuðn­ings­menn Eisen­kots eru að mestu and­vígir und­an­þágum frá her­þjón­ustu fyrir trú­ar­nema. Það úti­lokar lík­lega sam­starf við öfga­trú­uðu flokk­ana.

Til að koma Net­anyahu frá völdum mun Eisenkot lík­lega þurfa stuðn­ing Demókra­ta­flokks­ins. Þar er meðal ann­ars að finna leifar Verka­manna­flokks­ins, sem er miðju-vinstri flokkur og réð ríkjum í ísra­elskum stjórn­málum í ára­tugi en hefur veikst eftir því sem landið hefur færst til hægri.

Demókratar eru nú eini áber­andi flokk­ur­inn undir for­ystu gyð­inga sem styður tveggja ríkja lausn­ina.

Bæði Eisenkot og Net­anyahu hafa sagt að þeir myndu ekki mynda rík­is­stjórn með flokkum sem eru fyrst og fremst full­trúar ísra­el­skra rík­is­borg­ara af palest­ínskum upp­runa. Þeir eru um fimmt­ungur íbúa lands­ins.

Gæti Netanyahu verið handtekinn tapi hann kosningunum?

Kosn­ingatap gæti einnig haft per­sónu­legar afleið­ingar fyrir Net­anyahu. Hann stendur yfir rétt­ar­höldum í Ísrael vegna spill­ing­ar­á­kæra og Alþjóð­legi saka­mála­dóm­stóll­inn gaf út hand­töku­skipun á hendur honum í nóv­em­ber 2024 vegna stríðs­glæpa og glæpa gegn mann­kyni á Gaza. Net­anyahu neitar sök.

Tapi hann völdum gæti hann misst þá frið­helgi sem fylgir emb­ætti for­sæt­is­ráð­herra og staða hans gagn­vart erlendum rétt­ar­kerfum orðið við­kvæm­ari. Hand­töku­skip­unin þýðir þó ekki að hann verði sjálf­krafa hand­tek­inn, og nið­ur­staða kosn­ing­anna ein og sér myndi ekki leiða til fang­els­is­vistar. Það færi meðal ann­ars eftir því hvernig við­kom­andi ríki og stjórn­völd bregð­ast við hand­töku­skip­un­inni og hvernig rétt­ar­höld­unum í Ísrael vindur fram.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Innlent

Ökumenn í vímu og slags­mál í mið­bænum

Gangandi vegfarandi varð fyrir bíl en slapp með minniháttar meiðsli
Skoðun
Brynjar Birgisson

Það er ekki nægur mennta­hroki á Íslandi

Brynjar Birgisson
Heimur

Ók á hóp fólks og varð tveimur að bana en sleppur við ákæru

Heimur

Fimmtán ára drengur frá Palest­ínu laus úr fang­elsi í Ísrael

Innlent

Halldóra hæf­ari en Björn og Sigríður Elsa

Heimur

Heimur

Stefan Holm ákærður fyrir lík­ams­árás eftir árás á Emil Persson

Eftirlitsmyndir sýna Holm grípa í Persson á veitingastað í Gautaborg. Sá síðarnefndi hlaut áverka á hálsi og rispur á baki.
Heimur

Einka­dóttir leikkon­unnar Lisu Maxwell látin, 27 ára að aldri

Heimur

Móðir RJ Mitte minn­ist hans mán­uði eftir and­látið

Heimur

„Ég var ekki full­klæddur og fólk úti gat horft beint inn um svefn­her­berg­is­glugg­ann minn!“

Heimur

Rabbíni ferð­ast um Vest­ur­bakk­ann til að kynna sér ofbeldið

Heimur

Dán­ar­or­sök leik­ar­ans Anthony Clark komin fram