Fara í efni
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
„Fer svo heim að taka upp podcast þar sem hann titlar sig Ritstjórann“
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Skoðun

Nakin og blaut í Reyn­is­fjöru

Fólk

Vigtuð viku­lega og sett á mat­ar­plan aðeins tíu ára gömul

Heimur

Macaulay Culkin snýr aftur sem Kevin McCallister

Innlent

Lög­reglan lýsir eftir Nikulási Snorra­syni

Heimur

„Guðfaðir gervi­greindar“ varar við yfir­vof­andi stór­slysi

Heimur

Faðir skaut eig­in­konu sína og þrjú ung börn til bana

Pólitík

„Af tvennu illu er skárra að böð­ull­inn sé ekki í felu­litum frjáls­lyndis“

Heimur

Banda­rísk stjórn­völd birta þrjú ný mynd­skeið af óþekktum fljúg­andi fyr­ir­bærum

Heimur

Kærasti Heidi Gardner lát­inn, 43 ára að aldri

Innlent

Ók á 126 km hraða þar sem hámarkið er 80

Bjarni: „Ég sagði: Sjáumst í kvöld. Það var í síðasta skipti sem ég sá hana á lífi“

„Ég er búinn að vinna úr þessu eins mikið og hægt er og því á ég auð­velt með að tala um þetta. Ef ég væri ekki týpan sem ég er myndi þetta eflaust vega þyngra á mér. En þessu verður aldrei snúið við.“

Þetta segir Bjarni Jónsson, 38 ára karl­maður sem missti móður sína fyrir eigin hendi þegar hann var aðeins þrettán ára gam­all. Móðir Bjarna var spilafík­ill. Bjarni ólst upp við mikið óör­yggi og var settur í ýmsar aðstæður sem barn sem hann sér í dag að voru ekki eðli­legar.

Bjarni er í við­tali við Lokum.is. Lokum er árvekni­her­ferð sem hefur það mark­mið að leiða íslensku þjóð­ina í allan sann­leik­ann um hve skað­leg fíkn í spila­kassa er, sem og að þrýsta á stjórn­völd að loka spila­kössum á Íslandi til fram­búðar. Hér má lesa fleiri sögur.

„Mamma mín var ein­stæð móðir og vann sem píanó­kenn­ari. Hún var ynd­is­leg kona, ofboðs­lega list­ræn og við­kvæm. Ég á mjög bjartar minn­ingar um hana. Henni þótti vænt um mig og yngri bróður minn en veitti okkur hins vegar ekki hefð­bundið upp­eldi því ég held að hún hafi ein­fald­lega ekki verið hæf til þess út af sínum vanda­málum,“ segir Bjarni. Móðir hans glímdi við þung­lyndi á yngri árum og var einnig beitt and­legu ofbeldi. Þegar að Bjarni var í kringum ell­efu ára ald­ur­inn byrj­aði hún að spila í spila­kössum.

„Við höfðum lítið á milli hand­anna fyrir en þegar hún byrj­aði að spila fór ég hratt að finna fyrir áhrifum þess að pen­ingar kæmu ekki inn á heim­ilið. Það var lítið um mat heima og við treystum á mat­ar­gjafir frá ætt­ingjum. Það kom fyrir að við urðum raf­magns­laus en ég og bróðir minn kóuðum rosa­lega mikið með henni og reyndum að fela fyrir öllum ætt­ingjum hvað væri í raun í gangi,“ segir Bjarni.

Batterísýra í andlitið

Spilafíknin vatt hratt upp á sig í til­felli móður hans.

„Þetta ágerð­ist mjög hratt. Vanda­málin í kringum þetta urðu sífellt fleiri. Stundum sat ég með mömmu, hún hágrát­andi og ég að reyna að hugga hana en skildi ekki fylli­lega hvað var í gangi. Versta minn­ingin mín er þegar að hún kom heim af bar og ein­hver maður var búinn að skvetta batt­er­í­sýru framan í hana því hún vildi ekki lána honum pen­ing. Það sýnir bara hvað fólk er sturlað í spila­kössum að það skvettir sýru á ein­hvern því við­kom­andi vill ekki lána því pen­ing,“ segir Bjarni. „Hún tók okkur bróður minn líka oft með á bari og aðra staði þar sem voru spila­kassar og þar vorum við fastir á meðan hún spil­aði, oft langt fram á kvöld. Á þeim tíma gerði ég mér enga grein fyrir hve afbrigði­legt þetta væri. Mér fannst þetta hálf­part­inn gaman. Við gerðum eig­in­lega aldrei neitt því við áttum ekki pen­ing en að sitja á bar að horfa á mömmu í spila­kassa varð að eins­konar fjöl­skyldu­iðju. Ég sé það í dag að þetta var mjög sjúkt ástand og þarna sátum við bræð­urnir í kringum úti­gangs­menn og alls konar lýð. Stundum biðum við úti í bíl á meðan hún spil­aði en oft var ég einn heima með bróður minn á meðan hún fór út. Þetta var fyrir tíma gemsanna þannig að ég var með síma­númer á öllum börum og stöðum með spila­kössum svo ég gæti leitað að henni þegar að þess þurfti,“ bætir Bjarni við.

Bjarni hatar spila­kassa og vill að þeim sé lokað.

Neitaði að heimsækja hana

Það gerð­ist oft að móðir hans lét sig hverfa daglangt, jafn­vel lengur. En hún skil­aði sér alltaf aftur heim – þar til einn örlaga­ríkan vor­dag.

„Einn dag­inn, þegar að allt var komið í rugl, skutl­aði hún mér í pössun heim til frænku minnar. Ég sagði: Sjáumst í kvöld, en hún svar­aði mér ekki. Það var í síð­asta skipti sem ég sá hana á lífi,“ segir Bjarni. Þá nótt kom móðir hans ekki heim. Eftir þriggja daga leit fannst hún loks í bíl nálægt Hvera­gerði. Hún hafði reynt að svipta sig lífi með því að taka of stóran skammt af lyfjum. Hún lifði sjálfs­vígstil­raunin af og var lögð inn á gjör­gæslu­deild.

„Ég var svo ógeðs­lega reiður að ég neit­aði að fara upp á spít­ala að heim­sækja hana. Tveimur vikum seinna lést hún úr lungna­bólgu, eft­ir­köstum sjálfs­vígstil­raun­ar­innar. Hún dó á föstu­dag­inn langa og síðan þá hef ég hatað pásk­ana. Ég sé enn mikið eftir því að hafa ekki farið upp á spít­ala til hennar. Ég var bara svo reiður. Hún skildi eftir poka með miðum til okkar sem ég hef ekki enn lesið.“

„Ég upp­lifi sátt“

Bjarni var þrettán ára þegar að móðir hans lést, eins og áður segir, og bróðir hans tíu ára. Frænka þeirra ætt­leiddi þá eftir að móðir þeirra lést og er Bjarni ævin­lega þakk­látur fyrir það. Höfn­un­ar­til­finn­ingin við and­lát móð­ur­innar var hins vegar nær óyf­ir­stíg­an­leg og leit­aði Bjarni í vímu­efni til að flýja raun­veru­leik­ann.

„Ég fór í til­finn­inga­lega kleinu. Ég datt í alls konar rugl fram að átján ára aldri og var versta útgáfan af sjálfum mér í mörg ár. Þegar ég var átján ára fór ég í með­ferð og þá var með­ferð­ar­full­trúi sem kom því af stað að ég vann úr mínum málum. Smátt og smátt hef ég unnið mig upp úr þessu og bless­un­ar­lega upp­lifi ég enga skömm. Ég var nei­kvæður í garð æsk­unnar minnar mjög lengi, þar til ég sleppti tök­unum og náði að skilja kvill­ann sem hrjáði mömmu mína. Þetta er búið að vera langt og strangt ferli.

Ég er alls ekki reiður út í hana. Hún býr alltaf í mér.

Ég skil ekki til­finn­ingar jafn vel og aðrir því ég eyddi svo miklum tíma í að loka á þær þegar ég átti að vera að þroskast sem ein­stak­lingur. Ég er hepp­inn með vini og vanda­menn og ætt­ingjar mínir hafa geta gefið mér inn­sýn í hvernig fyrra líf móður minna var, sem hefur hjálpað mér að skilja aðstæð­urnar hennar betur. Þegar ég varð eldri náði ég að skilja betur hvernig fíkn getur tekið öll völd,“ segir Bjarni og bætir við að hann finni ekki fyrir reiði í garð móður sinnar í dag.

„Ég er alls ekki reiður út í hana. Hún býr alltaf í mér. Ég upp­lifi sátt. Eins mikla sátt og ég get upp­lifað. Ég skil hana eftir því sem ég verð eldri, meira þegar ég kynnti mér hennar lífs­hlaup og hvernig spilafíkn virkar. Spila­kassar kveikja á sömu heila­stöðvum og hjá not­endum kóka­íns en þetta er skað­legri neysla því henni fylgir ekki gervi­verð­laun sem fíkni­efnin veita. Spilafíklar fara því í enn meira nið­ur­rif en fólk sem neytir fíkni­efna. Skömm í kringum spilafíkn er svo mikil að fólk vill ekki tjá sig um þetta. Spilafíklar mæta ekki sama skiln­ingi og aðrir fíklar að mörgu leiti. Spilafíklar upp­lifa sig eins og ann­ars flokks mann­eskjur og fela fíkn­ina meira en aðrir fíklar því þetta er svo mikið tabú.“

Siðlaust að græða á eymd

Bjarni er þakk­látur Samtökum áhuga­fólks um spilafíkn fyrir að skapa vett­vang fyrir spilafíkla og aðstand­endur þeirra að tjá sig. Telur bar­átt­una gegn spila­kössum verð­uga.

„Síðan að mamma dó hef ég hatað spila­kassa. Ég er bull­andi á móti þeim enda hef ég horft upp á eyði­legg­ing­una í kringum þá, ekki bara hjá mömmu heldur líka fólk­inu í kringum hana. Spila­kassamód­elið er hannað til að fólk geti ekki unnið og er aug­ljós­lega að búa til djúpa fíkn. Mér finnst rosa­lega sið­laust að góð­gerð­ar­sam­tök græði á eymd ann­arra. Svo hef ég heyrt alls kyns ljótar sögur af rekstr­ar­að­ilum staða þar sem eru spila­kassar þar sem þeir eru að gefa spilafíklum að borða og áfengi til að hvetja þá að halda áfram að spila. Það er eitt­hvað form af ómeð­vit­aðri mann­vonsku. Þetta er óheil­brigt módel.

Það eru engar heil­brigðar lausnir á þessu vanda­máli nema að loka spila­kössum.“

Hér má lesa fleiri slá­andi sögur á LOKUM.IS og á Facebook-síðu þeirra.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Heimur

Hin sænska Karin hvarf áður en hún átti að sækja börnin sín

Sendi dularfull smáskilaboð viku fyrir hvarfið
Heimur

Þrír féllu þegar dróni réðst á bíl við mat­ar­út­hlutun á Gaza

Fólk

Fjórum árum eftir að heil­inn hót­aði upp­sögn á Karl Ágúst tvö verk á sviði

Heimur

Lögregla fjar­lægði mót­mæl­anda eftir að hafa rugl­ast á áletrun á bol hans

Fólk

Af hverju getur lyktin af mak­anum verið svona ómót­stæði­leg?

Innlent

Lög­reglan kölluð til eftir að hitn­aði í kol­unum við tölvu­leikja­spil

Sjö gist fangageymslur lögreglunnar eftir nóttina.

Innkalla leik­fang úr Tiger vegna köfn­un­ar­hættu

Tölvu­þrjót­arnir sem réð­ust á 1984 skemmdu sjö vef­síður tengdar Palest­ínu

Ógn­vekj­andi umfang tölvu­árásar á íslenskt hýs­ing­ar­fyr­ir­tæki

Dæmdur í níu ára fang­elsi fyrir kóka­ínsmygl með Norrænu

Talninga-Tómas verður Dómara-Tómas