Fara í efni
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
„Fer svo heim að taka upp podcast þar sem hann titlar sig Ritstjórann“
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Skoðun

Nakin og blaut í Reyn­is­fjöru

Fólk

Vigtuð viku­lega og sett á mat­ar­plan aðeins tíu ára gömul

Heimur

Macaulay Culkin snýr aftur sem Kevin McCallister

Innlent

Lög­reglan lýsir eftir Nikulási Snorra­syni

Heimur

„Guðfaðir gervi­greindar“ varar við yfir­vof­andi stór­slysi

Heimur

Faðir skaut eig­in­konu sína og þrjú ung börn til bana

Pólitík

„Af tvennu illu er skárra að böð­ull­inn sé ekki í felu­litum frjáls­lyndis“

Heimur

Banda­rísk stjórn­völd birta þrjú ný mynd­skeið af óþekktum fljúg­andi fyr­ir­bærum

Heimur

Kærasti Heidi Gardner lát­inn, 43 ára að aldri

Innlent

Ók á 126 km hraða þar sem hámarkið er 80

Kýrin Veróníka notar kúst til að klóra sér

Fyrsta dæmið um verk­færa­notkun naut­gripa skráð í Aust­ur­ríki

Veróníka og kústurinn
Veróníka og kúst­ur­inn Kýrnar eru snjall­ari en margir halda Mynd: Trausti Hafsteinsson

Heim­il­is­kýr í Aust­ur­ríki hefur vakið athygli vís­inda­manna eftir að hún sást nota kúst til að klóra sér, og jafn­framt velja mark­visst hvaða hluta verk­fær­is­ins hún notar eftir því hvaða lík­ams­hluta hún ætlar að klóra. Þetta er í fyrsta sinn sem verk­færa­notkun hefur verið skráð hjá naut­gripum.

Kýrin, sem heitir Veróníka, er sviss­nesk brún­kýr (Bos taurus) í eigu bónda og bak­ara, Witgar Wiegele, í aust­ur­rísku Ölpunum. Hann hafði í nær níu ár séð Veróníku taka prik upp með munn­inum og nota þau til að klóra sér, án nokk­urrar þjálf­unar. Að lokum sendi hann upp­tökur til Alice Auer­sperg, líf­fræð­ings við Uni­versity of Vet­er­in­ary Medicine Vienna.

„Fólk heldur oft að allt sem dýr gerir með hlut sé verk­færa­notkun,“ sagði Auer­sperg í sam­tali við Live Science. „En þetta mynd­band var öðru­vísi. Þar sást hegðun sem sam­ræm­ist ströng­ustu skil­grein­ingum á verk­færa­notkun, þar sem verk­færið verður í raun fram­leng­ing á lík­ama dýrs­ins.“

Auer­sperg og sam­starfs­maður hennar, Antonio Osuna-Mascaró, ákváðu að kanna málið nánar. Þau lögðu kúst fyrir Veróníku í mis­mun­andi stöðum og fylgd­ust með við­brögðum hennar. Til­gang­ur­inn var að sjá hvort hún skildi virkni mis­mun­andi hluta verk­fær­is­ins.

Nið­ur­stöð­urnar voru skýrar. Veróníka tók kúst­inn mun oftar upp á þann hátt að hún not­aði burst­ann, virka end­ann, til að klóra sér. Eftir um 70 til­raunir kom enn flókn­ara mynstur í ljós: þegar hún klór­aði þykka húð á baki not­aði hún grófa burst­ann af krafti, en þegar hún klór­aði við­kvæm­ari svæði, eins og júgur eða nafla, sneri hún kúst­skaft­inu við og nudd­aði sig var­lega með mjóu hand­fang­inu.

Hegðunin benti jafn­framt til þess að Veróníka vissi fyr­ir­fram hvaða lík­ams­hluta hún ætl­aði að klóra. Til dæmis lyfti hún hal­anum í aðdrag­anda þess að klóra enda­þarms­svæðið og stillti grip sitt á verk­fær­inu þannig að hún næði betur að mark­inu.

Rann­sóknin sýndi einnig að hún gat end­urstillt gripið á kúst­skaft­inu, þrátt fyrir að það væri flókið ferli sem fól í sér að vefja tung­unni utan um verk­færið og klemma það milli tanna og harðrar góm­plötu.

„Ég hef enga efa­semdir um að hér sé um verk­færa­notkun að ræða,“ sagði Josep Call, sam­an­burð­arsál­fræð­ingur við Uni­versity of St Andrews, sem kom ekki að rann­sókn­inni. Hann benti á að kýrin not­aði mis­mun­andi enda kústs­ins eftir til­gangi, sem væri sér­stak­lega sann­fær­andi.

Sama mat hefur Gloria Sabbat­ini, dýra­líf­fræð­ingur hjá National Research Council of Italy. Hún segir hegð­un­ina dæmi um sjálfsmið­aða verk­færa­notkun, þar sem dýrið beinir verk­færi að sjálfu sér. Slík notkun sé ein­fald­ari en að nota verk­færi á ytri hluti, þar sem dýrið skynji strax áhrifin og geti leið­rétt notk­un­ina.

Rann­sóknin var birt í vís­inda­rit­inu Current Biology mánu­dag­inn 19. jan­úar og er fyrsta stað­festa dæmið um verk­færa­notkun hjá naut­gripum, auk þess að sýna notkun fjöl­nota verk­færis.

Vís­inda­menn­irnir telja að hegð­unin teng­ist því að Veróníka sé haldin sem gælu­dýr og búi í umhverfi sem er fjöl­breytt­ara og örvandi en algengt er hjá kúm. Þó telja þeir ólík­legt að þetta sé ein­stakt til­felli. Osuna-Mascaró hefur þegar fundið mynd­bönd á sam­fé­lags­miðlum sem sýna Brahman-naut (Bos indicus) nota prik til að klóra sér.

Að mati rann­sak­enda bendir þetta til þess að naut­gripir búi yfir duldri hæfni til nýsköp­unar sem hafi verið til staðar í þús­undir ára, en komi aðeins fram við réttar aðstæður.

„Við erum ekki að segja að fornir uxar hafi verið verk­færa­not­endur,“ sagði Auer­sperg. „Heldur að þessi dýr hafi getu til að finna sjálf­stæðar lausnir á flóknum vanda­málum, ef þau fá nægi­lega ríkt og örvandi umhverfi.“

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Heimur

Þrír féllu þegar dróni réðst á bíl við mat­ar­út­hlutun á Gaza

Bíllinn hafði stoppað til að gefa börnum mat og drykk.
Fólk

Fjórum árum eftir að heil­inn hót­aði upp­sögn á Karl Ágúst tvö verk á sviði

Heimur

Lögregla fjar­lægði mót­mæl­anda eftir að hafa rugl­ast á áletrun á bol hans

Fólk

Af hverju getur lyktin af mak­anum verið svona ómót­stæði­leg?

Innlent

Lög­reglan kölluð til eftir að hitn­aði í kol­unum við tölvu­leikja­spil

Heimur

Maður stung­inn í Las Palmas

Maður um fertugt hlaut alvarlega skurði og var fluttur á sjúkrahús eftir bráðameðferð á vettvangi.

Dán­ar­or­sök Sir Patricks Stewart stað­fest

Ljósmynd af logum ræsti sjálf­virkt slök­kvikerfi

Nýtt lyf í töflu­formi vekur vonir í bar­átt­unni við briskrabba­mein

Breskir grínistar héldu leyni­lega lista yfir kyn­ferð­is­leg rán­dýr

Dauði og eyði­legg­ing eykst á Gaza þrátt fyrir vopna­hlé