Karlmenn veigra sér við að leita aðstoðar

Í umræðu um átröskun hefur athyglin fyrst og fremst beinst að konum en í umfjöllun í nýjasta hefti Lækna­blaðs­ins er rætt við Guðlaugu Þor­steins­dóttur geð­lækni sem seg­ist telja að átröskun sé algeng­ari meðal karla en tölur segja til um þar sem þeir leiti sér síður aðstoðar en konur. María Þóra Þor­geirs­dóttir, sál­fræð­ingur og teym­is­stjóri í átrösk­un­arteymi Land­spít­al­ans, tekur undir þessi orð Guð­laugar. „Það er sú til­finn­ing sem við höfum að átröskun sem lýsir sér í tog­streitu gagn­vart mat og eigin lík­ama, sé van­greindur vandi hjá karl­mönnum. Það er ákveðið stigma hjá körlum því fólk tengir átrösk­un­ar­vanda fyrst og fremst við konur og það skilar sér í því að karlar þora ekki eða átta sig ekki á því að þeir eigi mögu­lega við átrösk­un­ar­vanda að stríða,“ segir María.

Getur birst í vöðvafíkn

Hjá körlum getur átröskun tengst svo­kall­aðri lík­ams­skynj­un­ar­röskun, en í slíkum til­fellum upp­lifir fólk lík­ama sinn ekki eins og hann er. Þetta getur meðal ann­ars birst í vöðva­fíkn. „Þá átta menn sig ekki á því hvað þeir eru í raun og veru orðnir stórir, og geta ekki hætt að lyfta lóðum og stjórna matar­æði á óheil­brigðan hátt til að breyta lík­ama sínum. Svo er það hinn hóp­ur­inn sem er ekki að reyna að auka við vöðva en flakkar tals­vert  í þyngd og á í mik­illi til­finn­inga­legri tog­streitu gagn­vart mat.“

Rétt eins og hjá kon­unum segir María Þóra að karlar verði fyrir áhrifum frá fjöl­miðlum og sam­fé­lags­miðlum. Þar birt­ist ákveðnar glans­myndir af því hvernig karlar eiga að líta út og engin ástæða sé til þess að þessar glans­myndir hafa minni áhrif á karla en konur.

Íþróttafólk í áhættuhópi

Einnig hefur verið sýnt fram á sam­spil íþrótta og átrösk­unar en nýleg íslensk rann­sókn leiddi í ljós að íþrótta­fólk er í sér­stökum áhættu­hópi við að fá átrösk­un­ar­sjúk­dóma. Þannig höfðu 25% kvenna nei­kvæða lík­ams­í­mynd og átrösk­un­ar­ein­kenni og 14% karla. Gunn­hildur Gunn­ars­dóttir, sál­fræð­ingur á Barna- og ung­linga­geð­deild, kann­ast við til­felli þar sem ofþjálfun og átröskun hald­ast í hendur. „Við vitum að ung­lingar sem stunda mikla lík­ams­rækt fá stundum mis­gáfu­leg ráð frá þjálf­urum.“

Í ofan­greindu við­tali við Guðlaugu er sér­stak­lega komið inn á neyslu orku­drykkja og fæðu­bót­ar­efna og hún leggur mikla áherslu á að neysla slíkra efna geti aldrei komið í stað matar. Þetta eigi sér­stak­lega við um börn. „Orku­drykkir og fæðu­bót­ar­efni eru of ein­hæf orku­inn­taka og geta haft slæm áhrif á þroska barna og ung­linga. Fyrir full­orðna ein­stak­linga er mik­il­vægt að átta sig á því að orku­drykkir og fæðu­bót­ar­efni geta aldrei komið í stað­inn fyrir mat. Það er ekki hægt að lifa á slíku.“