Æfingagjöld vegna knattspyrnuiðkunar barna eru mjög mismunandi eftir íþróttafélögum. Samanburður á gjöldum fyrir 6–7 ára, 10–11 ára og 14–15 ára börn sýnir mikinn mun milli félaga og kostnaðurinn eykst almennt eftir því sem börnin eldast. Hjá nokkrum íþróttafélögum er iðkun barna í ákveðnum aldurshópum gjaldfrjáls. Fyrir fjölskyldur getur því skipt verulegu máli hvaða félag stendur þeim til boða.
Samanburður á æfingagjöldum knattspyrnufélaga víðs vegar um landið sýnir hversu ólíkum kostnaði foreldrar geta staðið frammi fyrir. Munur á æfingagjöldum fyrir knattspyrnuiðkun sömu aldurshópa getur verið margfaldur og sést vel þegar þrír aldurshópar eru bornir saman: 6–7 ára, 10–11 ára og 14–15 ára börn.
Gjöldin hafa almennt tilhneigingu til að hækka með aldri en innan hvers aldurshóps er jafnframt mikill munur milli félaga.
6–7 ára: Frítt hjá sumum en allt að 15.000 krónur annars staðar
Af þeim félögum sem innheimta æfingagjald er lægsta reiknaða mánaðargjaldið fyrir knattspyrnuiðkun 6–7 ára barna 3.125 krónur (Smári í Varmahlíð) en það hæsta 15.000 krónur (Víkingi Reykjavík).
Einstaka félög innheimta ekkert æfingagjald af yngri iðkendum. Hjá Hamri og ÍBV er frítt fyrir 5–7 ára börn, hjá UMF Samherjum fyrir 5–11 ára og hjá UMF Snæfelli fyrir 5–13 ára.
6–7 ára börn greiða þannig engin æfingagjöld hjá Hamri, UMF Samherjum, UMF Snæfelli og ÍBV.
Hæsta æfingagjaldið fyrir 6–7 ára knattspyrnuiðkendur er hjá Víkingi, 15.000 krónur á mánuði. FH er næstdýrast með 13.658 krónur á mánuði og Þróttur Reykjavík með 13.000 krónur.
Munurinn á fjárhagslegri byrði fjölskyldna getur því verið mikill strax þegar börnin hefja íþróttaiðkun.
10–11 ára: Frá engu gjaldi upp í 17.750 krónur
Hjá 10–11 ára börnum eru hæstu gjöldin enn hærri. Í samanburðinum er hæsta mánaðargjaldið 17.750 krónur.
Bæði UMF Samherjar og UMF Snæfell eru hins vegar skráð með ókeypis iðkun fyrir börn á þessum aldri. Hjá Samherjum nær gjaldfrjálsa aldursbilið til 5–11 ára barna og hjá Snæfelli til 5–13 ára.
Af þeim félögum sem innheimta gjald er UMF Katla með lægsta gjald fyrir 10–15 ára, 8.000 krónur fyrir hausttímabil, sem samsvarar 2.000 krónum á mánuði miðað við fjögurra mánaða tímabil.
Víkingur er með hæsta gjaldið fyrir 10–11 ára, 17.750 krónur á mánuði. Fjölnir kemur þar á eftir með um 16.288 krónur og Þróttur Reykjavík með 16.000 krónur.
Þegar gjaldfrjálsu félögin eru tekin með getur æfingagjaldið fyrir 10–11 ára barn því verið frá engu gjaldi upp í 17.750 krónur á mánuði, eftir félagi.
14–15 ára: Frá 2.000 upp í 19.250 krónur á mánuði
Hjá 14–15 ára börnum er kostnaðurinn almennt meiri. Af þeim félögum sem samanburðurinn nær til eru engin félög sem bjóða upp á gjaldfrjálsar æfingar fyrir þennan aldurshóp.
Lægsta gjaldið í samanburðinum er hjá UMF Kötlu, þar sem 10–15 ára börn greiða 8.000 krónur fyrir hausttímabil, eða 2.000 krónur á mánuði miðað við fjóra mánuði.
Þar á eftir kemur Smári Varmahlíð, þar sem gjald fyrir 12–15 ára er 15.000 krónur fyrir haustið, sem samsvarar 3.750 krónum á mánuði. UMF Kormákur er með 20.000 króna haustgjald fyrir 9–15 ára, eða 5.000 krónur á mánuði.
Á hinum enda skalans er Víkingur með hæsta gjaldið, 19.250 krónur á mánuði. Þar á eftir kemur Fjölnir með um 18.788 krónur og Þróttur Reykjavík með 18.000 krónur.
Breiðablik, Haukar og FH eru einnig meðal þeirra félaga þar sem gjöld fyrir þennan aldurshóp eru há. Mánaðargjaldið samsvarar um 17.458 krónum hjá Breiðabliki, 17.167 krónum hjá Haukum og 17.158 krónum hjá FH.
Munurinn á lægsta og hæsta gjaldi fyrir 14–15 ára börn er því 17.250 krónur á mánuði hjá samanburðarfélögunum.
Frá engu gjaldi upp í tæplega 20 þúsund krónur
Þegar aldurshóparnir eru skoðaðir saman birtist skýr mynd. Kostnaðurinn hefur almennt tilhneigingu til að aukast eftir því sem börnin eldast, en um leið er mjög mikill munur milli félaga.
Fyrir yngri börnin er munurinn sérstaklega athyglisverður vegna þess að sum félög innheimta ekkert æfingagjald. Hamar býður 5–7 ára börnum frítt, ÍBV 5–6 ára, UMF Samherjar 5–11 ára og UMF Snæfell 5–13 ára.
UMF Snæfell sker sig sérstaklega úr að þessu leyti, enda er iðkun samkvæmt gögnunum gjaldfrjáls til og með 13 ára aldri.
Á sama tíma geta gjöld annars staðar numið 15–18 þúsund krónum á mánuði fyrir börn á grunnskólaaldri og farið upp í 19.250 krónur hjá 14–15 ára börnum.
Hlekkur á töflu: Fótbolti - Infogram
Tugþúsundir á mánuði fyrir fjölskyldur
Þessar upphæðir geta haft veruleg áhrif á fjárhag fjölskyldna, sérstaklega þegar fleira en eitt barn stundar íþróttir.
Tvenn börn í knattspyrnu þar sem árgjöldin samsvara 15.000 krónum á mánuði kosta heimilið samanlagt sem nemur 30.000 krónum á mánuði, eða 360.000 krónum á ári. Mikilvægt er að setja þann fyrirvara að mörg félög bjóða systkinaafslætti en hann getur verið frá 10-30%.
Þá er annar kostnaður ótalinn. Fótboltaskór, íþróttafatnaður, mótsgjöld, ferðalög og annað sem fylgir íþróttaiðkun getur bætt talsverðu við útgjöld heimilisins.
Fyrir heimili með lágar eða meðalháar tekjur getur slíkur kostnaður skipt verulegu máli. Há æfingagjöld geta þannig orðið raunveruleg hindrun fyrir þátttöku barna.
Búseta getur skipt miklu máli
Fjölskyldur hafa sjaldnast raunhæft val um fjölda knattspyrnufélaga. Aðgengi ræðst meðal annars af búsetu, vegalengdum og samgöngum. Gjaldskrá félagsins í nærumhverfinu ræður þannig miklu um þann kostnað sem fjölskyldan stendur frammi fyrir.
Munurinn á gjaldtöku vekur jafnframt spurningar um aðgengi. Fjölskylda sem býr þar sem félag býður ókeypis æfingar getur staðið frammi fyrir allt öðrum fjárhagslegum aðstæðum en jafngamalt barn annars staðar þar sem greiða þarf háar fjárhæðir fyrir íþróttaiðkun.
Hafa verður fyrirvara á samanburðinum. Félögin skilgreina gjaldtöku og tímabil með mismunandi hætti. Sum gefa upp árgjöld en önnur gjöld fyrir styttri tímabil. Í greiningunni eru gjöld umreiknuð niður á mánaðargjald til að auðvelda samanburð. Umfang æfinga og það sem innifalið er í gjaldinu getur einnig verið mismunandi. Gjaldskrárnar einar og sér segja því ekki hvort þjónusta félaganna sé að öllu leyti sambærileg. Mikilvægt er því að taka fram að ekki var skoðað sérstaklega magn eða gæði æfinga.
Þátttaka barna má ekki ráðast af efnahag foreldra
Íþróttaþátttaka barna hefur mikilvægt félagslegt gildi. Þar eignast börn félaga, byggja upp tengsl og taka þátt í skipulögðu samfélagsstarfi. Aðgangur að íþróttum er því ekki eingöngu spurning um tómstundir heldur einnig um jöfn tækifæri barna.
Há þátttökugjöld geta aukið ójöfnuð ef börn tekjulægri foreldra hafa síður möguleika á að taka þátt. Áhrifin geta orðið sérstaklega mikil hjá fjölskyldum þar sem tvö eða fleiri börn stunda íþróttir.
Frístundastyrkir sveitarfélaga geta létt undir með fjölskyldum en upphæð þeirra og fyrirkomulag eru mismunandi milli sveitarfélaga. Dæmin um gjaldfrjálsa iðkun sýna jafnframt að mjög ólíkar leiðir eru farnar við gjaldtöku fyrir íþróttastarf barna.
Um könnunina:
ASÍ tók saman birt æfingagjöld í knattspyrnu hjá félögum víða um land. Flestar verðskrár eru sóttar af markaðstorgi Abler en einnig af heimasíðum félaganna. Í þessari samantekt er sérstaklega horft til 6–7 ára, 10–11 ára og 14–15 ára barna. Aldursflokkun félaga er ekki í öllum tilvikum eins. Þar sem aðeins haustgjald liggur fyrir hefur því verið deilt niður á 4 mánuði en árgjaldi deilt niður á 12 mánuði. Ekki höfðu öll félög birt upplýsingar hjá öllum aldurshópum og munu taflan og myndin verða uppfærð þegar allar upplýsingar liggja fyrir. Fjöldi æfinga og hvað er innifalið í gjöldunum geta einnig verið mismunandi milli félaga.
Athugasemdir