Umboðsmaður Alþingis tók ekki til meðferðar kvörtun einstaklings vegna vistunar á sjúkrastofnun og þvingaðrar lyfjagjafar þar sem lög gera ráð fyrir að slíkar ákvarðanir séu bornar undir dómstóla. Málinu var lokið með bréfi 24. september 2026 en niðurstaðan var birt á vefsíðu umboðsmanns í byrjun október.
Kvörtunin barst umboðsmanni 28. ágúst og laut að vistun viðkomandi á sjúkrastofnun og lyfjagjöf gegn vilja hans. Samkvæmt kvörtuninni hafði einstaklingurinn verið færður á stofnunina með lögregluvaldi og dvalið þar áfram.
Í niðurstöðu umboðsmanns er ítarlega fjallað um ákvæði lögræðislaga. Þar kemur meðal annars fram að læknir geti ákveðið nauðungarvistun einstaklings en slík frelsisskerðing megi ekki standa lengur en í 72 klukkustundir án samþykkis sýslumanns. Með samþykki sýslumanns getur vistun staðið í allt að 21 sólarhring að uppfylltum skilyrðum laganna.
Þá er sérstaklega tekið fram að einstaklingur sem vistaður er gegn vilja sínum geti borið ákvörðun um nauðungarvistun undir dómstóla. Sama gildir um þann sem gert hefur verið að sæta þvingaðri lyfjagjöf eða annarri meðferð.
Umboðsmaður benti jafnframt á að starfssvið embættisins taki ekki til ákvarðana stjórnvalda þegar lög gera sérstaklega ráð fyrir að leitað sé leiðréttingar fyrir dómstólum.
Þar sem lögræðislög kveða á um sérstaka leið til að bera bæði nauðungarvistun og þvingaða meðferð undir dómstóla taldi umboðsmaður skilyrði ekki uppfyllt til að taka kvörtunina til efnislegrar meðferðar.
Athugasemdir