Í grein Sarah O'Connor fyrir Financial Times er fjallað um hvernig ótti við tæknivæðingu getur framkallað kvíða og ótta hjá fólki og jafnvel orðið til þess að ungt fólk veigri fyrir sér að starfa við ákveðnar starfsgreinar sem flýti þá fyrir sjálfvirknivæðingu. Rannsóknir á sögulegum gögnum í hinum ýmsu atvinnustéttum, hefur orðið til að fólk er ekki eins mikið að senda inn umsóknir í viss störf þó svo að þar sé ennþá eftirspurn. Þetta segir Sarah styðja við þá kenningu að ótti við sjálfvirknivæðingu og gervigreind (AI) hafi þegar áhrif á vinnumarkaðinn.

Nýliðunarskortur

Ótti fólks við að starfsgrein þeirra sé að deyja getur orðið að kvíða sem það skapar sjálft um vinnumarkaðinn. Nýjar greiningar sýna að stéttir geta dáið út vegna nýliðunarskorts löngu áður en tæknin sjálf leysir þær af hólmi. Þessi þróun er þegar farin að minna á sig á íslenskum vinnumarkaði, jafnt í iðngreinum sem og í tæknigeiranum.

Sérfræðingar á vinnumarkaði hafa vakið athygli á því að svokallaður framtíðarkvíði sé farinn að hafa veruleg áhrif á þróun vinnuafls á heimsvísu. Þegar sú skoðun verður ríkjandi að ákveðin starfsgrein eigi sér ekki framtíð, hættir ungt fólk að mennta sig í faginu. Þetta veldur keðjuverkandi áhrifum sem flýta fyrir endalokum stéttarinnar.

Keðjuverkandi áhrif kvíðans

Þegar nýliðun stöðvast í grein hækkar meðalaldur starfsmanna hratt. Fyrirtæki lenda þá í verulegum vandræðum með að ráða fólk, jafnvel þótt mikil eftirspurn sé eftir þjónustunni.

Þessi vinnuaflsskortur neyðir atvinnurekendur til að flýta sjálfvirkni og innleiðingu nýrrar tækni hraðar en áætlað var. Tæknivæðingin verður því viðbragð við mannaflaskorti en ekki öfugt.

Íslenskt samhengi: Skortur á iðnaðarmönnum og plássleysi

Á Íslandi hefur þessi þróun verið sýnileg í ákveðnum iðngreinum. Hér á landi hefur verið viðvarandi skortur á faglærðum íslenskum iðnaðarmönnum í mörgum geirum, sem hefur neytt fyrirtæki til að leita í auknum mæli eftir vinnuafli erlendis frá.

Þversögnin á Íslandi er hins vegar sú að áhuginn á iðnnámi hefur oft verið til staðar, en skortur á skólaplássi og takmarkanir í kerfinu hafa orðið til þess að mörgum áhugasömum nemendum hefur verið vísað frá. Þegar ungt fólk mætir lokuðum dyrum í ákveðnum greinum eða upplifir óöryggi um framtíðina, velur það aðrar leiðir. Það dregur úr innlendri nýliðun og flýtir fyrir því að fyrirtæki sjálfvirknivæði ferla sína.

Á sama tíma gætir svipaðs framtíðarkvíða í tæknigeiranum á Íslandi og erlendis. Með innreið gervigreindar (AI) óttast margir tölvunarfræðinemar og nýútskrifaðir forritarar að byrjendastörf muni hverfa. Ef ungt fólk veigrar sér við að fara í tæknigreinar af ótta við sjálfvirkni, gæti það skapað alvarlegan skort á íslensku tæknifólki í framtíðinni.