Heilbrigðisráðuneytið hefur birt nýja aðgerðaáætlun um þjónustu við einstaklinga með heilabilun til ársins 2030. Samhliða útgáfunni kalla hagsmunasamtök eftir því að þjónusta verði stórefld svo umönnunarbyrðin lendi ekki að stærstum hluta á herðum nánustu aðstandenda.
Áætlað er að hátt í sjö þúsund Íslendingar, sextíu ára og eldri, búi við heilabilun. Sú tala byggir á nýlegum norskum rannsóknum sem sýna að um átta prósent þess aldurshóps glími við sjúkdóminn. Formlegar greiningar hér á landi eru þó mun færri.
Nýja áætlunin tekur við af fyrstu fimm ára áætlun stjórnvalda frá árinu 2019. Í henni er lögð áhersla á forvarnir, upplýsingagjöf, fjölgun úrræða og mikilvægi stuðningsnets í kringum aðstandendur. Málið var til umræðu á sérstöku málþingi Heilahjálpar, samtaka um heilabilun.
Þjónusta þarf að fylgja strax í kjölfar greiningar
Guðlaugur Eyjólfsson, framkvæmdastjóri Heilahjálpar, segir í viðtali við RÚV lykilatriði að viðeigandi þjónusta sé veitt um leið og greining liggur fyrir. Hann bendir á að fólk sé að greinast æ yngra á Íslandi, jafnvel niður í fimmtugt. Í þeim tilfellum séu makar jafnan í fullu starfi á vinnumarkaði. Viðeigandi úrræði strax í upphafi séu því forsenda þess að aðstandendur geti haldið áfram sinni vinnu og dregið úr heildarálagi á fjölskyldur.
„Þetta var algjör skellur“
Meðal þeirra sem ræddu upplifun sína á málþinginu var Kolbrún Birna Halldórsdóttir. Eiginmaður hennar var aðeins 51 árs gamall þegar hann greindist með Lewy body heilabilun fyrir rúmum fjórum árum.
„Það fór allt á hvolf. Við vorum bara ung og hraust og í okkar besta formi,“ segir Kolbrún, en þau hjónin höfðu verið mjög virk í útivist og fjallgöngum. Hún segir aðstoð frá þjónustumiðstöð fljótlega eftir greiningu, ásamt öflugu stuðningsneti þriggja barna þeirra og stórfjölskyldu, hafa skipt sköpum við að takast á við breytta lífshætti.
