„Það orkar mjög tvímælis, svo ekki sé meira sagt, að framkvæmdarvaldið hafi svo víðtæka heimild til þess að víkja til hliðar skýrum ákvörðunarorðum Hæstaréttar,“ segir Sigríður Á. Andersen, þingmaður Miðflokksins og fyrrverandi dómsmálaráðherra í opinberri færslu. Hún kallar eftir því að Alþingi setji skýrar skorður við bráðabirgðaákvæði sem notað hefur verið til að veita erlendum föngum, sem dæmdir hafa verið fyrir manndráp, snemmbúna reynslulausn.
Tilefnið er viðtal við Sigríði í hádegisfréttum Sýnar í kjölfar frétta af albönskum fanga, sem dæmdur var í 16 ára fangelsi árið 2023 fyrir yfirlagt manndráp, en var sleppt úr haldi á dögunum og sendur úr landi. Lausnin byggir á bráðabirgðarákvæði sem Alþingi samþykkti í sumar til að bregðast við plássleysi í fangelsum, en Miðflokkurinn studdi ekki breytinguna.
Lausnin á plássleysi á ekki að vera afsláttur á refsingum
Sigríður bendir á að þótt skilningur hafi verið á erfiðri stöðu fangelsanna, þá sé lausnin á þeim vanda ekki sú að hlífa glæpamönnum við dæmdri refsingu. Hún telur það standast illa jafnræðissjónarmið að gerður sé greinarmunur á föngum þar sem erlendir ríkisborgarar fái afslátt umfram íslenska fanga.
„Ég held að fáa á Alþingi hafi grunað að þetta bráðabirgðarákvæði yrði notað um erlenda fanga sem afplána þyngstu dóma hér á landi, fyrir morð,“ segir Sigríður og undirstrikar að um sé að ræða einstaklinga sem hafi engin tengsl við landið en virðast hafa komið hingað í þeim eina tilgangi að framkvæma aftöku.
Kallar eftir því að dregið verði úr heimildum Fangelsismálastofnunar
Sigríður rifjar upp að ákvæði um reynslulausn í íslenskum lögum séu heimildarákvæði og það sé í höndum Fangelsismálastofnunar að meta hvort fangi skuli látinn laus.
„Ef stofnuninni er ekki treystandi til þess að meta skynsamlega með málefnalegum hætti hvort eðlilegt sé að veita fanga reynslulausn með tillit til ekki bara hegðunar heldur sérstaklega með tilliti til varnaðaráhrifa og gildandi refsistefnu þá er einboðið að Alþingi láti málið til sín taka með skýrum takmörkunum á þessari heimild,“ segir hún.
Dómsmálaráðherra beri ábyrgð á upplýsingagjöf um Schengen-bann
Að mati Sigríðar hefur verið látið of lítið með það í umræðunni hvaða afleiðingar brottvísunin og henni fylgjandi endurkomubann hafa í för með sér. Hún bendir á að slíkt bann eigi að hafa í för með sér sjálfkrafa skráningu í upplýsingakerfi Schengen (SIS), sem loki dyrunum á viðkomandi inn á allt Schengen-svæðið.
Hún kallar eftir því að upplýst verði um hversu langt endurkomubann var ákvarðað í þessu tiltekna máli og segir að dómsmálaráðherra beri ábyrgð á því að þessar upplýsingar liggi skýrt fyrir í samfélagsumræðunni svo hægt sé að meta raunverulegan fælingarmátt úrræðisins.
