Bændur víða um land halda til rétta í dag og á næstu vikum en þjóðfræðingar á Rannsóknasetri Háskóla Íslands á Ströndum rannsaka nú réttir fyrr og nú og þær hefðir sem þeim fylgja.

Jón Jónsson þjóðfræðingur segir við RÚV að réttirnar sé lifandi menningararf sem eigi fullt erindi á íslenska skrá yfir lifandi menningararf og jafnvel síðar á lista UNESCO en íslensk sundmenning komst á lista UNESCO yfir menningararf árið 2025. Rannsóknin er unnin í samstarfi við Sauðfjársetrið á Ströndum og bandaríska þjóðfræðinginn Rosu Thornley við Utah-háskóla.

Rannsóknin tekur bæði til þróunar réttarmannvirkja og félagslegra hefða. Réttir hafa tekið miklum breytingum í gegnum tíðina og á síðustu árum hafa meðal annars sundurdráttargangar rutt sér til rúms.

Jón segir réttir jafnframt mikilvægan vettvang fyrir miðlun þekkingar milli kynslóða, þar sem yngra fólk lærir handtökin af þeim eldri.

Fækkun sauðfjár hefur þó haft áhrif á hefðirnar og meðal annars hefur réttaböllum fækkað verulega. Rannsóknin mun standa yfir næstu árin.