Stefán Pálsson er tíðrætt um sjö ára ríkisstjórnarsamstarf Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs (VG) yfir miðjuna, ásamt Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki sem markaðist af stöðugum pólitískum átökum á Facebook síðu sinni. Skýrasta dæmið um þá djúpu gjá sem á milli flokkanna skildi var málaflokkur útlendinga- og alþjóðlegrar verndar. Björn Leví Gunnarsson, tölvunarfræðingur og fyrrverandi þingmaður Pírata, og Jódís Skúladóttir, fyrrverandi þingmaður VG, takast á um þessi mál undir pistli Stefáns.

„Í sjö ár var VG í ríkisstjórnarsamstarfi yfir miðjuna með Sjálfstæðisflokknum. Nánast allan tímann var helsta átakalínan um útlendingamálin þar sem íhaldið heimtaði í sífellu að þjarmað yrði að hælisleitendum á allan hátt - VG stóð á móti og dró t.d. línuna í sandinn þegar kom að brottfararfangelsi. Að lokum sprakk ríkisstjórnin út af þessum málum.“

Á meðan á þessu stjórnarsamstarfi stóð fengu VG mikla gagnrýni. VG var sakað um að ganga erinda hægri manna og fórna hugsjónum sínum í samstarfi við ráðherra á borð við Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur og Jón Gunnarsson. Og sérstaklega voru það fulltrúar Samfylkingarinnar sem gagnrýndu stefnuna harðlega og lýstu yfir mikilli hneykslun á málamiðlunum stjórnarinnar.

„Samfylkingarfólki náði ekki upp í nef sér af hneykslun“

„Allan þennan tíma dundu á okkur VG-liðum skammir frá frjálslyndu fólki af vinstri vængnum fyrir að vera gengin í björg með Áslaugu Örnu, Jóni Gunnarssyni o.fl. Við vorum tögguð í sífellu að Samfylkingarfólki sem náði ekki upp í nef sér af hneykslun.

Ég átti svo sem aldrei von á að kratarnir í ríkisstjórn myndu standa við stóru orðin - en að þau myndu beinlínis stæra sig svona af því að stíga yfir öll rauðu strikin frá fyrri stjórn kom mér samt örlítið á óvart.

En það var í lagi að henda fólki út á götu þegar VG var í stjórn. Og í fangelsi svo sem líka eins og framkvæmdin hefur verið síðan á síðasta kjörtímabili.“

Fyrrverandi þingmenn rífast

Björn Leví segist viss um að hafa sett fótin niður og segir, „en jú, vissulega var lína dregin um börn í læstar brottfararbúðir. En línan var langt í burtu frá þeim stað fyrir síðasta kjörtímabil.“

Þá svarar Jódís Skúladóttir, „nei það var ekki í lagi.“

Björn Leví heldur staðfastur áfram og segir, „það var samt það sem gerðist. Eins og við sögðum ykkur að myndi gerast. Eins og kom alveg skýrt fram á fundunum sem við héldum með ráðuneytinu.

Fólki var hent út á götu án þess að það væri skýrt hvort einhver myndi taka við þeim. Þvert ofan í það sem þáverandi ráðherra fullyrti í ræðustól Alþingis.“

Jódís Skúladóttir ítrekar að hafa sagt nei við þessu ákvæði, „enda sagði ég „nei það var ekki í lagi.“ Án þess að ætla að afsaka þann gjörning voru viðbrögð sveitafélaga mér mikil vonbrigði.“

Björn Leví segist einmitt hafa skilið hvert hún hafi verið að fara með þetta og segir, „ég skildi það þannig. Og viðbrögð sveitarfélaga voru nákvæmlega eins og okkur var sagt að þau yrðu.

Á þeim forsendum er ekki hægt að reyna að varpa ábyrgðinni á sveitarfélögin.“

Þá svarar Jódís Skúladóttir fyrir sig, „enda er ég ekki að reyna það. Ég var bara ein af mörgum sem túlkuðu lög um félagsþjónustu sveitarfélaga þannig að þeim bæri skylda til að veita öllum neyðaraðstoð og félagslega aðstoð sem væru staddir í mjög erfiðri stöðu. Ég er reyndar enn á þeirri skoðun.

Samkvæmt jafnræðisreglu stjórnarskrár og ekki síður rétti fólks til félagslegrar aðstoðar við ákveðnar aðstæður, plús Mannréttindasáttmála Evrópu, og alþjóðlegum skuldbindingum Íslands um mannúðlega meðferð, er óhugsandi að skilja fólk eftir algerlega húsnæðislaust og tekjulaust án raunhæfs möguleika á að sjá sér farborða. Rök þáverandi ráðherra voru hins vegar að á þessum tímapunkti hefureinstaklingurinn fengið fulla málsmeðferð, fengið endanlega synjun, hafi lagalega skyldu til að yfirgefa landið, og að ríkinu sé heimilt að takmarka réttindi eftir að verndarferlinu lýkur. Miðað við fangabúðir Obbu finnst mér þetta skárri kostur svo lengi sem sveitarfélögin virði stjórnarskrá og skyldur sínar samkvæmt öðrum lögum.“