Leiðtogafundur Atlantshafsbandalagsins fór fram í Haag í Hollandi í dag og að sögn Kristrúnar Frostadóttur forsætisráðherra ríkir mikill skilningur gagnvart stöðu Íslands sem ríki sem er herlaust.
Sagði Kristrún að fundurinn væri sögulegur því þar „sammæltust leiðtogar bandalagsríkja um að stórefla okkar sameiginlegu varnir.“
Hún segir einnig að ætlunin sé að „styrkja innviði heima sem styðja við öryggi og varnir Íslands. En það verður engin breyting á sambandi okkar við NATO. Ég átti meðal annars gott samtal við forseta Bandaríkjanna um varnir Íslands. Það er alveg ljóst að varnarsamningurinn við Bandaríkin verður áfram grunnstoð í okkar utanríkisstefnu. Frumskylda ríkisstjórnar er að standa vörð um þjóðaröryggi,“ sagði Kristrún.
Hun lagði á fundinum áherslu á áframhaldandi stuðningi við Úkraínu; ræddi öryggismál á Norðurslóðum og hvatti bandalagsríki Íslands til að beita sér fyrir því að vopnahlé náist á Gaza sem allra fyrst.
Kristrún sagði í samtali við Vísi að fundurinn hafi gengið „afar vel, það eru allir einhuga um að NATO er farið að styrkja sig verulega og það eru komin auðvitað aukin framlög og vilyrði um aukin framlög inn í bandalagið.“
Kristrún ítrekar það að fullur skilningur er á stöðu Íslands sem herlauss ríkis:
„Það er ekki verið að gera kröfu um neina eðlisbreytingu á sambandi við NATO. Það ríkir fullur skilningur á því að við erum herlaus þjóð, en það eru líka tækifæri í þeirri stöðu að það sé vilji til þess að sjá aðra innviði vaxa í þessu umhverfi og ríkisstjórnin mun fylgja því eftir.“
Kristrún átti stutt samtal við Donald Trump Bandaríkjaforseta:
„Ég ræddi stuttlega við Bandaríkjaforseta í gær í kvöldverði. Hann er auðvitað mjög meðvitaður um það góða samband sem er á milli ríkjanna og meðvitaður um tvíhliða samninginn okkar þegar kemur að vörnum og ríkur vilji til að standa vörð um þann samning. Þannig ég hef ekki fundið annað en bara jákvæðni í okkar garð.“
Hún segir að Trump meti mikils varnarsamning sem er í gildi á milli Íslands og Bandaríkjanna:
„Við fórum örstutt yfir samband Íslands og Bandaríkjanna. Ég nefndi auðvitað við hann tvíhliða varnarsamning Íslands og Bandaríkjanna, sem við metum mikils, og hann gerir það líka.“
Kristrún segir að Bandaríkjamenn og Donald Trump vera mjög svo meðvitaða um hið hernaðarlega mikilvægi Íslands í Norður-Atlantshafi.
Ísland er einnig í Norðurskautsráðinu, en þar eru líka Bandaríkin, Danmörk fyrir Færeyjar og Grænland, Finnland, Kanada, Noregur, Rússland og Svíþjóð:
„Það er mikill styrkur í þessu sambandi milli Íslands og Bandaríkjanna og ég hlakka til frekara samstarfs. Þetta verður auðvitað áfram akkeri okkar í öryggis- og varnarmálum og forsenda okkar veru í NATO. Og auðvitað ástæðan fyrir því að við gengum inn í NATO á sínum tíma. Við höfum þennan öfluga stuðning í þessum góða bandamanni“ segir Kristrún.
Ástandið í Úkraínu var líka til umræðu á fundinum og segir Kristrún að skilaboðin frá Íslandi vera þau að áfram sé mikilvægt að styðja við baráttu Úkraínu gegn Rússlandi:
„Ég kom líka þeim skilaboðum til líka til hópsins, til fundarins, og hvatti Bandaríkjaforseta til þess að ýta undir og koma á vopnahléi á Gaza. Þannig það er margt undir, mikið í umræðunni og miklar hreyfingar. En fyrst og fremst bara rík samstaða í hópnum og það er gott fyrir okkur að finna að við tilheyrum hópi sem er jafn breiður og þetta, með öflugar varnir og mikil samstaða.“
Kristrún segir að Donald Trump geti haft gífurleg áhrif á friðarviðræður í heiminum í dag og hún er að vonast til þess að hann beiti sér fyrir friði í heiminum:
„Ég hvatti Bandaríkjaforseta, sem sat nú bara beint á móti mér og horfði í augun á mér, til þess að koma á vopnahléi á Gaza, þar sem að hann hefði áður sýnt að hann getur haft gífurleg áhrif á slíka samninga og að vopnahlé náist.“
Kristrún var spurð að því hvernig orðum hennar og hvatningu um að beita sér fyrir vopnahléi á Gaza hefði verið tekið af Bandaríkjaforseta:
„Ég fékk að minnsta kosti gott bros, ég sat beint á móti Bandaríkjaforseta þegar ég flutti mína ræðu, og það er ríkur vilji mjög víða í þessum hópi að sjá vopnahlé sem allra fyrst. Fólk er mjög meðvitað um það og við verðum að skapa aukinn þrýsting. Og fólk hefur auðvitað áhyggjur af því að aukin átök annars staðar í heiminum geri það af verkum að fólk gleymi kannski Úkraínu og Gaza en það var vel minnst á það á þessum fundi,“ sagði Kristrún að lokum.
