Fara í efni
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
„Fer svo heim að taka upp podcast þar sem hann titlar sig Ritstjórann“
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Skoðun

Nakin og blaut í Reyn­is­fjöru

Fólk

Vigtuð viku­lega og sett á mat­ar­plan aðeins tíu ára gömul

Heimur

Macaulay Culkin snýr aftur sem Kevin McCallister

Innlent

Lög­reglan lýsir eftir Nikulási Snorra­syni

Heimur

„Guðfaðir gervi­greindar“ varar við yfir­vof­andi stór­slysi

Heimur

Faðir skaut eig­in­konu sína og þrjú ung börn til bana

Pólitík

„Af tvennu illu er skárra að böð­ull­inn sé ekki í felu­litum frjáls­lyndis“

Heimur

Banda­rísk stjórn­völd birta þrjú ný mynd­skeið af óþekktum fljúg­andi fyr­ir­bærum

Heimur

Kærasti Heidi Gardner lát­inn, 43 ára að aldri

Innlent

Ók á 126 km hraða þar sem hámarkið er 80

Ávinningur og fylgikvillar offituaðgerða – Ísland á Norðurlandamet í ofþyngd

Ekki gott ástand,
Ekki gott ástand,

Vin­sældir offitu­að­gerða hafa auk­ist gríð­ar­lega með árunum. Bæði erlendar og íslenskar rann­sóknir sýna ávinn­ing að offitu­að­gerðum og litlar líkur á fylgi­kvillum. Ísland á Norð­ur­landa­met í offitu og er talið að 60% þjóð­ar­innar séu í ofþyngd sem setur stóran hóp fólks í áhættu­hóp fyrir fjölda sjúk­dóma. Árið 2021 voru 18% grunn­skóla­barna í ofþyngd og 7% þeirra glímdu við offitu. Notast er við BMI-stuðul sem reiknar saman hæð og þyngd, ef útkoman er 30 eða hærri er ein­stak­lingur sagður vera með offitu. Alvarleg offita er miðuð við BMI 35.

Hér á landi eru gerðar þrjár teg­undir offitu­að­gerða; maga­ermi, maga­hjá­veita og minni hjá­veita. Áður nutu svokölluð maga­bönd vin­sælda, en síðar kom í ljós að hætta á marg­vís­legum lík­am­legum kvillum fylgdi þeim. Í dag eru þrjár teg­undir aðgerða fram­kvæmdar til að aðstoða sjúk­linga við þyngd­ar­tap.

  • Magaermi

Magaermi er sú offitu­að­gerð sem mest er notuð í dag, en hún hefur verið fram­kvæmd í yfir tíu ár. Um 90% mag­ans eru fjar­lægð, sem gerir að verkum að sjúk­lingur getur inn­byrt tals­vert minna magn af mat og drykk en áður. Almennt þolir maginn um lítra af vökva og mat en í kjöl­far maga­ermis­að­gerðar verður magnið ekki nema um hund­rað millí­lítrar. Minni líkur eru á ýmsum lang­tíma­kvillum líkt og garna­flækju þegar geng­ist er undir maga­ermis­að­gerð frekar en maga­hjá­veitu. Einnig eru lík­urnar á svo­kall­aðri losun, „dump­ing syndrome“, tals­vert minni. Með því að fjar­lægja hluta mag­ans sem seytir þau hormón sem fram­kalla hungur er mat­ar­lyst þeirra sem und­ir­gang­ast aðgerð­ina skert til muna.

  • Maga­hjá­veita

Um 20 ára reynsla er á maga­hjá­veitu­að­gerðum. Maganum er skipt í tvo hluta, annar rúmar aðeins 20 millí­lítra. Mjógirni er tengt við minni pok­ann veitt fram hjá stærri hlut­anum, skeifu­görn og efsta hluta mjógirnis. Í ein­földu máli má segja að gerð sé styttri leið sem mat­ur­inn fer í gegnum, sem veldur því að lík­am­inn nýtir færri kalor­íur úr honum. Þessu fylgir hætta á nær­ing­ar­skorti.

  • Minni hjá­veita

Nýjasta afbrigði offitu­að­gerða er svokölluð minni hjá­veita. Hún er ein­fald­ari en hefð­bundin hjá­veitu­að­gerð og líkur á fylgi­kvillum eru taldar minni. Árang­ur­inn virð­ist svip­aður þeirri fyrr­nefndu, en ekki er komin nógu löng reynsla á minni hjá­veitur til þess að úrskurða um lang­tíma­á­hrif af þeim.

„Í byrjun árs 2020 gaf emb­ætti land­læknis út klínískar leið­bein­ingar um með­ferð full­orð­inna ein­stak­linga með offitu og er hægt að finna þær á vef emb­ætt­is­ins. Þar kemur fram: „Skurð­að­gerð ætti að íhuga fyrir ein­stak­linga á aldr­inum 18–65 ára með LÞS ≥40,0 eða þá sem eru með LÞS ≥35,0 og fylgi­sjúk­dóma sem tengj­ast offitu (syk­ur­sýki 2 og aðra efna­skipta­sjúk­dóma, hjarta- og önd­un­ar­færa­sjúk­dóma, kæfisvefn, alvar­lega lið­sjúk­dóma). Fyrir aðgerð á Land­spít­ala fara sjúk­lingar í sér­hæfða atferl­is­með­ferð á Reykja­lund eða á sam­bæri­lega stofnun til und­ir­bún­ings offitu­að­gerð.“ (Heil­brigð­isráðherra við fyr­ir­spurn frá Andrési Inga Jónssyni um offitu­að­gerðir.)

Aðgerðir gerðar á einkastofu

Fram til árs­ins 2017 voru offitu­að­gerðir ein­ungis gerðar á Land­spít­al­anum. Í dag hefur einka­rekna stofan Klíníkin heim­ild til þess að fram­kvæma offitu­að­gerðir og eru lang­flestar þeirra gerðar þar. Kostn­aður við slíkar aðgerðir er í kringum 1,2 millj­ónir. Margir leita út fyrir land­stein­ana í offitu­að­gerðir og má því telja að fjölgun þess­ara aðgerða sé tals­vert meiri en vitað er.

Hverfandi líkur á alvarlegum fylgikvillum

Samkvæmt grein Lækna­blaðs­ins frá árinu 2016 eru litlar líkur á að sjúk­lingar upp­lifi snemm­komna fylgi­kvilla þegar um maga­hjá­veitu­að­gerð er að ræða, það er á fyrstu þrjá­tíu dög­unum eftir aðgerð. Af þeim 775 sem geng­ust undir maga­hjá­veitu­að­gerð á árunum 2011 til 2015, fengu 4,8% snemm­komna fylgi­kvilla. Talið er að um 20% fái síð­komna fylgi­kvilla, en í fyrr­nefndri grein kemur fram að ávinn­ingur aðgerð­ar­innar fyrir heilsu­far sé mik­ill. Rann­sóknir sína að offitu­að­gerðir geti bætt lífslíkur sjúk­linga til muna, með þyngd­ar­tap­inu fylgir oftar en ekki bati hvað varðar ýmsa sjúk­dóma sem fylgja offitu. Aðgerðin minnkar líkur á syk­ur­sýki 2 og hefur jákvæð áhrif á háþrýst­ing, æða­sjúk­dóma. Kæfisvefn hættir og blóð­fituröskun hverfur. Rannsókn sem gerð var á ein­stak­lingum sem geng­ust undir offitu­að­gerð á Land­spít­ala árin 2000 til 2014 sannar að árang­ur­inn sé mik­ill.

Eitt andlát eftir offituaðgerð

Ekkert and­lát hefur orðið í kjöl­far offitu­að­gerða sem gerðar voru á Land­spít­ala á árunum 2010 til 2020. Samkvæmt upp­lýs­ingum frá Klínik­inni hafa aðeins 0,8% þeirra sem geng­ust undir offitu­að­gerð þar þurft end­ur­að­gerð á fyrstu þrjá­tíu dög­unum. Einn sjúk­lingur á þeirra vegum hefur látið lífið á fyrsta ári eftir aðgerð, en sagt er að und­ir­liggj­andi sjúk­dómar hafi haft umtals­verð áhrif. Engar rann­sóknir hafa verið gerðar hér­lendis á lang­tíma­á­hrifum maga­ermis­að­gerða, en erlendar rann­sóknir sína litlar líkur á alvar­legum fylgi­kvillum.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Heimur

Hin sænska Karin hvarf áður en hún átti að sækja börnin sín

Sendi dularfull smáskilaboð viku fyrir hvarfið
Heimur

Þrír féllu þegar dróni réðst á bíl við mat­ar­út­hlutun á Gaza

Fólk

Fjórum árum eftir að heil­inn hót­aði upp­sögn á Karl Ágúst tvö verk á sviði

Heimur

Lögregla fjar­lægði mót­mæl­anda eftir að hafa rugl­ast á áletrun á bol hans

Fólk

Af hverju getur lyktin af mak­anum verið svona ómót­stæði­leg?

Innlent

Lög­reglan kölluð til eftir að hitn­aði í kol­unum við tölvu­leikja­spil

Sjö gist fangageymslur lögreglunnar eftir nóttina.

Innkalla leik­fang úr Tiger vegna köfn­un­ar­hættu

Tölvu­þrjót­arnir sem réð­ust á 1984 skemmdu sjö vef­síður tengdar Palest­ínu

Ógn­vekj­andi umfang tölvu­árásar á íslenskt hýs­ing­ar­fyr­ir­tæki

Dæmdur í níu ára fang­elsi fyrir kóka­ínsmygl með Norrænu

Talninga-Tómas verður Dómara-Tómas