Fara í efni
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
„Fer svo heim að taka upp podcast þar sem hann titlar sig Ritstjórann“
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Skoðun

Nakin og blaut í Reyn­is­fjöru

Fólk

Vigtuð viku­lega og sett á mat­ar­plan aðeins tíu ára gömul

Heimur

Macaulay Culkin snýr aftur sem Kevin McCallister

Innlent

Lög­reglan lýsir eftir Nikulási Snorra­syni

Heimur

„Guðfaðir gervi­greindar“ varar við yfir­vof­andi stór­slysi

Heimur

Faðir skaut eig­in­konu sína og þrjú ung börn til bana

Pólitík

„Af tvennu illu er skárra að böð­ull­inn sé ekki í felu­litum frjáls­lyndis“

Heimur

Banda­rísk stjórn­völd birta þrjú ný mynd­skeið af óþekktum fljúg­andi fyr­ir­bærum

Heimur

Kærasti Heidi Gardner lát­inn, 43 ára að aldri

Innlent

Ók á 126 km hraða þar sem hámarkið er 80

Nýjar niðurstöður varpa ljósi á orsakir milljóna krabbameinstilfella

Eitt af hverjum átta krabba­meinstil­fellum gæti verið hægt að fyr­ir­byggja

Sýkingar valda krabbameinum
Sýkingar valda krabba­meinum Mynd af T-frumum, tekin með raf­einda­smá­sjá. Samkvæmt nýrri rann­sókn mátti rekja um 12 pró­sent krabba­meinstil­fella í heim­inum árið 2024 til sýk­inga. Mynd: National Cancer Institute / Unsplash

Ný rann­sókn Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar (WHO) bendir til þess að um 12 pró­sent allra krabba­meinstil­fella í heim­inum árið 2024 hafi mátt rekja til sýk­inga. Það jafn­gildir um 2,3 millj­ónum nýrra til­fella.

Rann­sóknin, sem birt­ist í vís­inda­rit­inu The Lancet Oncology, greindi hvaða sýk­ingar tengj­ast helst krabba­meini og hvernig þær geta stuðlað að myndun þess.

Fimm sýk­ingar tengd­ust flestum krabba­meinstil­fellum sem rekja mátti til sýk­inga. Helicobacter pylori-bakt­er­ían og HPV-veiran tengd­ust hvor um sig um fjórum pró­sentum allra krabba­meinstil­fella. Lifr­ar­bólga B tengd­ist um tveimur pró­sentum, Epstein-Barr-veiran um einu pró­senti og lifr­ar­bólga C innan við einu pró­senti.

Sýk­ing­arnar geta tengst meira en 20 teg­undum krabba­meina, meðal ann­ars í maga, lifur og leg­hálsi, auk ýmissa blóð­krabba­meina.

Hvernig geta sýkingar valdið krabbameini?

Veirur geta haft áhrif á erfða­efni frumna og truflað nátt­úru­lega starf­semi þeirra. Þær geta meðal ann­ars komið í veg fyrir að sýktar frumur eyði sér sjálfar eða stöðvi skipt­ingu sína. Í sumum til­vikum getur erfða­efni veirunnar einnig tengst DNA frumn­anna og raskað genum sem stjórna frumu­vexti.

Bakt­er­íur og sníkju­dýr geta einnig aukið hættu á krabba­meini. Langvar­andi sýk­ingar geta valdið bólgum og vefja­skemmdum sem leiða til breyt­inga á erfða­efni frumna.

Mörg þessara krabbameina er hægt að fyrirbyggja

Nið­ur­stöð­urnar und­ir­strika mik­il­vægi bólu­setn­inga, skimunar og með­ferðar við sýk­ingum. HPV-bólu­setn­ing er eitt skýrasta dæmið um hvernig hægt er að draga úr hættu á krabba­meini.

Í Ástralíu hefur HPV-sýk­ingum fækkað um 90 pró­sent meðal þeirra sem hafa átt kost á bólu­setn­ingu frá því bólu­setn­ing­ar­á­tak hófst árið 2007. Landið gæti jafn­vel verið á góðri leið með að útrýma leg­hálskrabba­meini fyrir árið 2035.

Þó eru áhyggjur af minnk­andi þátt­töku í bólu­setn­ingum. Hlutfall 15 ára ung­menna sem fengu HPV-bólu­setn­ingu í Ástralíu lækk­aði úr 85,7 pró­sentum árið 2020 í 79,5 pró­sent árið 2024.

Rann­sóknin sýnir jafn­framt að um 75 pró­sent krabba­meinstil­fella sem tengj­ast sýk­ingum grein­ast í lág­tekju- og með­al­tekju­ríkjum. Þar er aðgengi að bólu­setn­ingum, skimun og með­ferð oft tak­markað.

Vís­inda­menn­irnir leggja því áherslu á að betra aðgengi að for­vörnum og með­ferð við sýk­ingum geti skipt miklu máli í bar­átt­unni gegn krabba­meini.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Fólk

Fjórum árum eftir að heil­inn hót­aði upp­sögn á Karl Ágúst tvö verk á sviði

Eftir að hafa greinst með heilaæxli fyrir fjórum árum lýsir Karl Ágúst þakklæti fyrir að verk hans séu nú aftur á sviði.
Heimur

Lögregla fjar­lægði mót­mæl­anda eftir að hafa rugl­ast á áletrun á bol hans

Fólk

Af hverju getur lyktin af mak­anum verið svona ómót­stæði­leg?

Innlent

Lög­reglan kölluð til eftir að hitn­aði í kol­unum við tölvu­leikja­spil

Heimur

Maður stung­inn í Las Palmas

Heimur

Ljósmynd af logum ræsti sjálf­virkt slök­kvikerfi

Sjálfvirkt brunavarnakerfi sprautaði vatni yfir matsöluskála á skíðasvæði í Kína. Enginn slasaðist en loka þurfti skálanum tímabundið.

Pólland rann­sakar óþekktan hlut sem féll úr lofti

Nýtt lyf í töflu­formi vekur vonir í bar­átt­unni við briskrabba­mein

Breskir grínistar héldu leyni­lega lista yfir kyn­ferð­is­leg rán­dýr

Dauði og eyði­legg­ing eykst á Gaza þrátt fyrir vopna­hlé

Dán­ar­or­sök Sir Patricks Stewart stað­fest