ÖBÍ fer í mál við Reykjavík

ÖBÍ rétt­inda­sam­tök hafa höfðað mál fyrir Hér­aðs­dómi Reykja­víkur gegn Reykja­vík­ur­borg vegna fjár­hags­á­ætl­unar borg­ar­innar fyrir árið 2026 á not­enda­stýrðri per­sónu­legri aðstoð (NPA). NPA er þjón­usta sem gerir fötl­uðu fólki kleift að taka stjórn á eigin lífi og aðstoð.

Málið verður þing­fest í dag, fimmtu­dag­inn 4. júní 2026, og krefst ÖBÍ við­ur­kenn­ingar á því að borgin hafi með sam­þykkt áætl­un­ar­innar brotið gegn lögum um þjón­ustu við fatlað fólk með langvar­andi stuðn­ings­þarfir.

Þegar fjár­hags­á­ætl­unin var sam­þykkt í borg­ar­stjórn 2. des­em­ber 2025 lágu fyrir að minnsta kosti 42 sam­þykktar umsóknir um NPA sem biðu þess eins að þjón­ustan yrði fjár­mögnuð. Að baki hverri umsókn er fatl­aður ein­stak­lingur sem borgin hefur þegar stað­fest að eigi rétt á aðstoð­inni en fær hana ekki.

„Reykja­vík­ur­borg hefur sjálf við­ur­kennt rétt þess­ara 42 ein­stak­linga til aðstoðar en kýs samt að fjár­magna hana ekki. Réttindi fatl­aðs fólks eru ekki val­kvæður útgjalda­liður sem má fresta milli ára, þau eru lög­bundin og borg­inni ber að standa við þau,“ segir Alma Ýr Ing­ólfs­dóttir, for­maður ÖBÍ rétt­inda­sam­taka.

Fjár­hags­á­ætl­unin gerir ekki ráð fyrir neinni fjölgun NPA-samn­inga á árinu 2026 og hafa borg­ar­yf­ir­völd sjálf stað­fest að umsókn­irnar verði ekki fjár­magn­aðar á árinu.

Not­enda­stýrð per­sónu­leg aðstoð gerir fötl­uðu fólki kleift að lifa sjálf­stæðu lífi á eigin for­sendum og stjórna því sjálft hver aðstoðar það, við hvað og hvenær. Þjón­ustu­formið er lög­fest útfærsla á rétti fatl­aðs fólks til sjálf­stæðs lífs sam­kvæmt 19. gr. samn­ings Sam­ein­uðu þjóð­anna um rétt­indi fatl­aðs fólks sem hefur laga­gildi hér á landi.

Á meðan sam­þykktar umsóknir sitja ófjár­magn­aðar á biðlista er fólki í reynd meinað að taka þátt í dag­legu lífi, námi, atvinnu og félags­lífi til jafns við aðra. Sá tími verður ekki bættur eftir á.

Með mál­inu vill ÖBÍ fá úr því skorið hvort sveit­ar­fé­lögum sé heim­ilt að sam­þykkja umsóknir um lög­bundna þjón­ustu en skilja fólk síðan eftir á biðlista árum saman með því að fjár­magna hana ekki.