ÖBÍ réttindasamtök hafa höfðað mál fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur gegn Reykjavíkurborg vegna fjárhagsáætlunar borgarinnar fyrir árið 2026 á notendastýrðri persónulegri aðstoð (NPA). NPA er þjónusta sem gerir fötluðu fólki kleift að taka stjórn á eigin lífi og aðstoð.
Málið verður þingfest í dag, fimmtudaginn 4. júní 2026, og krefst ÖBÍ viðurkenningar á því að borgin hafi með samþykkt áætlunarinnar brotið gegn lögum um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir.
Þegar fjárhagsáætlunin var samþykkt í borgarstjórn 2. desember 2025 lágu fyrir að minnsta kosti 42 samþykktar umsóknir um NPA sem biðu þess eins að þjónustan yrði fjármögnuð. Að baki hverri umsókn er fatlaður einstaklingur sem borgin hefur þegar staðfest að eigi rétt á aðstoðinni en fær hana ekki.
„Reykjavíkurborg hefur sjálf viðurkennt rétt þessara 42 einstaklinga til aðstoðar en kýs samt að fjármagna hana ekki. Réttindi fatlaðs fólks eru ekki valkvæður útgjaldaliður sem má fresta milli ára, þau eru lögbundin og borginni ber að standa við þau,“ segir Alma Ýr Ingólfsdóttir, formaður ÖBÍ réttindasamtaka.
Fjárhagsáætlunin gerir ekki ráð fyrir neinni fjölgun NPA-samninga á árinu 2026 og hafa borgaryfirvöld sjálf staðfest að umsóknirnar verði ekki fjármagnaðar á árinu.
Notendastýrð persónuleg aðstoð gerir fötluðu fólki kleift að lifa sjálfstæðu lífi á eigin forsendum og stjórna því sjálft hver aðstoðar það, við hvað og hvenær. Þjónustuformið er lögfest útfærsla á rétti fatlaðs fólks til sjálfstæðs lífs samkvæmt 19. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks sem hefur lagagildi hér á landi.
Á meðan samþykktar umsóknir sitja ófjármagnaðar á biðlista er fólki í reynd meinað að taka þátt í daglegu lífi, námi, atvinnu og félagslífi til jafns við aðra. Sá tími verður ekki bættur eftir á.
Með málinu vill ÖBÍ fá úr því skorið hvort sveitarfélögum sé heimilt að samþykkja umsóknir um lögbundna þjónustu en skilja fólk síðan eftir á biðlista árum saman með því að fjármagna hana ekki.
