Katrín Jakobsdóttir, fyrrverandi forsætisráðherra og forsetaframbjóðandi, varar við því að þróun gervigreindar geti ógnað höfundarrétti, aukið samþjöppun valda og haft víðtæk áhrif á íslenskt samfélag. Hún kallar eftir auknu samtali stjórnvalda við listamenn og aðrar starfsstéttir um framtíð tækninnar.
Þetta kemur fram í grein Katrínar sem birtist á Vísi.
„Yfir stendur nú ógnarmikið og ef til vill ekki mjög yfirvegað kapphlaup um yfirráð yfir gervigreind,“ skrifar Katrín og bendir á að Bandaríkin og Kína standi fremst í þróuninni.
Hún telur að Íslendingar eigi að móta eigin nálgun í samstarfi við Norðurlöndin og byggja hana á lýðræði, mannréttindum, jafnrétti og sjálfbærni.
Katrín hefur sérstakar áhyggjur af áhrifum tækninnar á skapandi greinar.
„Hugmynd okkar um höfundarétt er í hættu, handritshöfundar, þýðendur, listamenn, leikarar, hönnuðir og rithöfundar andmæla.“
Hún veltir jafnframt upp þeirri spurningu hvort almenningi sé yfirhöfuð sama hver standi að baki listaverkum.
„En hvað með almenna borgara - finnst þeim skipta máli hver eða hvað er á bak við verkin?“
Katrín fagnar tilmælum Bandalags íslenskra listamanna um notkun gervigreindar og hvetur stjórnvöld til að bregðast við.
„Ég fagna þessu framtaki íslenskra listamanna og kalla eftir því að stjórnvöld eigi virkt samtal við listamenn um framtíð höfundarréttar og notkun gervigreindar í íslensku samfélagi.“
Hún segir mikilvægt að samfélagið taki meðvitaðar ákvarðanir um þróunina enda muni hún hafa áhrif á störf, tekjur og velferðarkerfið.
Vilja stilla saman strengi
Katrín vísar í greininni til átaksins STILLUM SAMAN STRENGI sem Bandalag íslenskra listamanna (BÍL) hóf fyrir stuttu. Átakið hvetur fólk til að nota gervigreind á ábyrgan hátt. Fagfélög BÍL unnu tilmælin með menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytinu. Markmiðið er að taka tillit til höfundarréttar samhliða tækniþróun og koma í veg fyrir að aukin notkun gervigreindar bitni á listamönnum og höfundum.
Áhyggjur Katrínar af áhrifum gervigreindar á skapandi greinar eru ekki einsdæmi hér á landi. Fjölmargir íslenskir listamenn og forsvarsmenn réttindasamtaka hafa á undanförnum misserum varað við þeirri ógn sem tæknin geti skapað fyrir atvinnuöryggi listafólks og höfundarrétt.
Tónlistarmaðurinn Bubbi Morthens lýsti því yfir árið 2025 miklum áhyggjum af framtíð tónlistariðnaðarins og sagði óveður í aðsigi vegna örrar þróunar gervigreindar. Hann gagnrýndi meðal annars að tæknin væri notuð til að búa til tónlist með röddum þekktra söngvara.
Söngkonan Una Stefánsdóttir hefur einnig lýst áhyggjum af þróuninni. Í mars síðastliðnum greindi hún frá því að hafa hafnað vel launuðu verkefni þar sem til stóð að nýta rödd hennar í tengslum við gervigreind. Hún gagnrýndi jafnframt notkun gervigreindartónlistar í auglýsingum og kallaði eftir skýrari reglum um slíka notkun.
„Akkúrat núna er upplifunin svolítið sú að það sé verið að þurrka út heila starfsstétt á einu bretti með tilkomu þessara AI módela,“ sagði Una.
Guðrún Björk Bjarnadóttir, framkvæmdastjóri STEFs, hefur sömuleiðis tekið undir áhyggjur tónlistarfólks. Í umfjöllun Vísis í júlí 2025 sagði hún gervigreind vera eina stærstu áskorun sem skapandi greinar stæðu frammi fyrir.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.
































Athugasemdir