Jódís Skúladóttir
„Ég nenni ekki að hlusta á þennan tappa snúa út úr orðum mínum“
Jódís Skúladóttir
Minning

Lárus Heið­ars­son lát­inn

Skoðun

Ég fór til vinnu – ekki til að missa heils­una

Pólitík

„Ef það má bjóða ein­hverjum bit­urð og kven­fyr­ir­litn­ingu, endi­lega lesið Moggann í dag“

Fólk

Líf á mörkum friðar og átaka

Heimur

Alanis Moris­sette kemur út sem pankyn­hneigð

Minning

Sæmi Rokk er fall­inn frá

Heimur

Jessica Delfino segir Russell Brand hafa ítrekað boðið sér heim til sín

Innlent

„Það er alls ekki hryðju­verk að hleypa dýrum út“

Frétt

„Vændi snýst um sam­fé­lagið í heild“

Heimur

Stakk nágranna sinn í brjóstið eftir deilur um lausan hund

Skelfilegar aukaverkanir af nýju offitulyfi

Varað við ólög­legum eft­ir­lík­ingum af nýju til­rauna­lyfi á Íslandi

Skelfilegar aukaverkanir af nýju offitulyfi
Nýja „undra­lyfið“ sagt valda óbæri­legum and­legum tóm­leika: komið til Íslands í ólög­legu formi Mynd: Unsplash/Cdc

Nýjasta og öfl­ug­asta til­rauna­lyfið í bar­átt­unni við offitu, Reta­trutide, hefur vakið gríð­ar­lega athygli á heims­vísu en dökkar hliðar þess eru nú að koma upp á yfir­borðið. Á meðan lyfið sjálft er enn í klínískum rann­sóknum greina fyrstu not­endur ólög­legra eft­ir­lík­inga frá „óbæri­legum“ and­legum auka­verk­unum. Málið teygir sig líka til Íslands þar sem efnið gengur undir nafn­inu „Reta“ á svörtum mark­aði.

Reta­trutide, sem þróað er af lyfj­aris­anum Eli Lilly, hefur verið kallað „Godzilla“ eða „guð­faðir“ þyngd­ar­stjórn­un­ar­lyfja. Ástæðan er sú að ólíkt eldri lyfjum á borð við Ozempic og Wegovy, sem herja aðeins á einn eða tvo horm­óna­við­taka, virkar Reta­trutide á þrjá ólíka við­taka í lík­am­anum (GLP-1, GIP og glúka­gon). Þetta flýtir ekki aðeins fyrir fyll­ing­ar­til­finn­ingu heldur eykur einnig brennslu lík­am­ans á vinnslu­stigi, segir í frétt BBC.

Þessi miklu umsvif hafa hins vegar leitt til þess að fólk tekur nú meiri áhættu í von um gróða. Þar sem lyfið er enn í fasa 3 í klínískum rann­sóknum og verður í fyrsta lagi sam­þykkt af lyfja­yf­ir­völdum árin 2027 eða 2028, blómstrar grár og svartur mark­aður á net­inu.

„Sálin yfirgaf líkamann“

Notendur sem hafa keypt ólög­legt, frost­þurrkað „Reta­trutide-duft“ frá erlendum vef­síðum eða í gegnum sam­fé­lags­miðla hafa lýst skelfi­legum upp­lif­unum. Auk hefð­bund­inna lík­am­legra ein­kenna eins og ofsaó­gleði og upp­kasta, hafa margir greint frá djúp­stæðum og óbæri­legum and­legum breyt­ingum.

Tilkynnt hefur verið um alvar­legan and­legan tóm­leika og gleði­s­neyð (anhedonia). Notendur lýsa því að þeir missi alla getu til að upp­lifa ánægju eða teng­ingu, hvort sem það er gagn­vart mat, áhuga­málum eða ást­vinum. Einn not­andi lýsti því þannig að til­finn­inga­legi dof­inn hefði verið svo yfir­þyrm­andi að honum liði eins og „sálin hefði yfir­gefið lík­amann“.

Sér­fræð­ingar telja að þessi mikli dofi stafi af því hversu kröft­ug­lega efnið bælir verð­launa­kerfi heil­ans, ásamt þeirri miklu hættu að ólög­legu vör­urnar á svörtum mark­aði séu rangt skammt­aðar eða inni­haldi hættu­leg auka­efni.

Staðan á Íslandi: „Reta er bara Ozempic á sterum“

Þessi þróun hefur ekki farið fram­hjá Íslend­ingum. Lyfið hefur verið í mik­illi umræðu innan lík­ams­ræktar- og fegr­un­ar­heims­ins. Í sam­tali við mbl.is fyrr á árinu lýsti inn­lendur einka­þjálf­ari og vaxt­ar­rækt­ar­maður efn­inu ein­fald­lega þannig að „Reta væri bara Ozempic á sterum“.

Innlend heil­brigð­is­yf­ir­völd og Lyfja­stofnun hafa hins vegar varað mjög sterk­lega við þess­ari þróun. Lyfið er aðeins til í lög­legu formi á Íslandi í gegnum mjög strangar og lok­aðar klínískar sam­an­burð­ar­rann­sóknir á vegum lækna. Allt annað efni sem ein­stak­lingar nálg­ast hér á landi er keypt af svörtum mark­aði.

Yfirvöld benda á að nán­ast úti­lokað sé að efnið sem selt er á net­inu sé hið raun­veru­lega Reta­trutide. Fram­leið­and­inn Eli Lilly hefur þegar höfðað fjölda mála gegn erlendum vef­síðum sem selja eft­ir­lík­ingar. Í ljós hefur komið að mörg þess­ara dufta eru fram­leidd í óhreinum verk­smiðjum, inni­halda mengun eða allt önnur hættu­leg efni, svo sem insúlín, sem getur leitt til bráðs lífs­háska eða dauðs­falla.

Ráð­legg­ingar inn­lendra sér­fræð­inga eru skýrar: Almenn­ingur ætti undir engum kring­um­stæðum að panta peptíð eða meint þyngd­ar­stjórn­un­ar­lyf af svörtum mark­aði á net­inu. Fólki er bent á að leita ávallt til lækna til að fá við­ur­kennd og örugg lyf sem hafa farið í gegnum opin­bert gæða­eft­ir­lit.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Innlent

Erlendir ferða­menn í bílnum sem lenti í Kleifá

Straumurinn bar bílinn í gegnum ræsi og þurfti að draga hann úr ánni áður en hægt var að ná öðrum ferðamanninum út.
Heimur

Ungur maður lést í umferð­ar­slysi á Kanarí­eyjum

Heimur

Fyrsti dagur Brands í Wandsworth-fang­els­inu sagður nið­ur­lægj­andi

Heimur

Huckabee segir Satan stjórna and­stæð­ingum Íran­stríðs­ins

Heimur

Ísra­elskur sjón­varps­maður lát­inn víkja eftir rasísk ummæli

Innlent

Innlent

Kristrún segir ekki þörf á fastri við­veru banda­rísks her­liðs á Íslandi

„Sambandið hefur breyst síðan þá. Við berum nú meiri ábyrgð sjálf og mér finnst það hafa gengið vel“
Innlent

Einar Logi birtir mynd­band úr inn­broti sínu hjá Stjörnu­grís

Innlent

Tveir rot­uðu mann í miðbæ Reykja­víkur

Innlent

Ökumaður ók á tvo ljósastaura og umferð­ar­eyju

Innlent

Brennu­varg­arnir í Sorpu komnir aftur á stjá

Innlent

MAST segir að aðgerðir vegna dýra­vel­ferðar megi ekki auka þján­ingar dýra