Ný alþjóðleg skýrsla á vegum Hologic Global Women's Health Index 2026 sýnir að breskar konur upplifa meiri reiði og streitu en kvenmenn í öðrum Evrópulöndum. Tæplega 22% þeirra greindu frá mikilli reiði í könnun á vegum skýrslunnar. Helstu orsakir eru taldar vera aukið álag á heilbrigðiskerfið, ólaunuð umönnunarvinna og efnahagslegar aðstæður, á meðan Norðurlöndin leiða í lífsgæðum.
Íslenskar konur standa almennt mjög framarlega í alþjóðlegum samanburði og mælast meðal þeirra hæstu í heiminum þegar kemur að lífsgæðum, öryggi og andlegri vellíðan. Samkvæmt gögnum skýrslunnar er Ísland í 40. sæti yfir heildarvísitöluna með 59 stig af 100, sem er hærra en meðaltal Evrópusambandsins en sýnir jafnframt ákveðnar áskoranir Íslands þegar kemur að forvörnum.
Þegar staða Íslands er borin saman við hin Norðurlöndin kemur í ljós ákveðin þversögn. Þótt Ísland mælist ítrekað í efsta sæti á heimsvísu hvað varðar almennt jafnrétti kynjanna samkvæmt World Economic Forum, dregst Ísland verulega aftur úr nágrannaþjóðum sínum þegar kemur að sértækri heilbrigðisþjónustu kvenna. Ísland hafnar í 40. sæti á heimsvísu á meðan hin Norðurlöndin raða sér öll á topp 20 listann.
Eins og fyrr segir eru breskar konur meðal þeirra reiðustu í Evrópu. Niðurstöðurnar sýna að 22% breskra kvenna, eða rúmlega fimmtungur, fundu fyrir mikilli reiði eða gremju sem er 47% aukning á milli ára. Bretland fellur niður í 48. sæti af 143 löndum þegar kemur að almennri vellíðan kvenna. Í umræðum og greinum breskra fjölmiðla (eins og The Times og AOL) eru eftirfarandi ástæður helst taldar útskýra þessa svokölluðu „reiðibylgju“.
„Reiðibylgja“ breskra kvenna
Teknar eru fram nokkrar orsakir fyrir þessari auknu gremju. Kerfislægur brestur í heilbrigðisþjónustunni eins og langir biðlistar er meðal þess sem 70% breskra kvenna segjast finna fyrir og hafa tafir á læknisþjónustu á síðustu fimm árum valdið mikilli vanlíðan og kvíða.
Svo er talað um „læknisfræðilega kvenfyrirlitningu“ þar sem konur upplifa ítrekað að einkenni þeirra og sársauki séu vanmetin eða afgreidd sem „ímyndun“, sérstaklega þegar kemur að sjúkdómum eins og endómetríósu. Konur virðast vera að upplifa aukinn sársauka en samkvæmt skýrslunni segist þriðjungur breskra kvenna búa við daglega líkamlega verki, sem er 10% aukning á milli ára.
Ólaunuð umönnunarvinna og tvöfalt vinnuálag eins og umönnun barna og aldraðra er annað sem er tekið fram í skýrslunni. Breskar konur bera meira en tvöfalt meiri ábyrgð á barnauppeldi en karlar og eru 29% líklegri til að sjá um umönnun aldraðra ættingja.
Vegna undirfjármögnunar í breska heilbrigðis- og félagskerfinu lendir þungi þjónustunnar á herðum kvenna heima fyrir.
Mismunur á efnahagslegum lífsgæðum, kjaraskerðing og launamunur kynjanna er enn töluverður þrátt fyrir áratuga kjarabaráttu í Bretlandi. Í þessu samhengi er talað um að orsakirnar séu helst lægri framfærslukostnaður, efnahagskreppa og verðbólga, meðal annars vegna Brexit.
Að lokum er talað um öryggi og ofbeldi gegn konum. Margar breskar konur lýsa yfir ótta á götum úti og upplifa að samfélagið taki ofbeldi, áreitni og stafrænu ofbeldi gegn konum ekki nógu alvarlega. Tilfinningin er að baráttumál kvenna séu að færast aftur úr, í stað þess að sækja fram á við, og það veldur djúpri gremju meðal kvenna.
