Fara í efni
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
„Fer svo heim að taka upp podcast þar sem hann titlar sig Ritstjórann“
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Skoðun

Nakin og blaut í Reyn­is­fjöru

Fólk

Vigtuð viku­lega og sett á mat­ar­plan aðeins tíu ára gömul

Heimur

Macaulay Culkin snýr aftur sem Kevin McCallister

Innlent

Lög­reglan lýsir eftir Nikulási Snorra­syni

Fólk

Björgvin Franz fagnar eins árs sam­bands­af­mæli með kærust­unni

Heimur

„Guðfaðir gervi­greindar“ varar við yfir­vof­andi stór­slysi

Heimur

Banda­rísk stjórn­völd birta þrjú ný mynd­skeið af óþekktum fljúg­andi fyr­ir­bærum

Heimur

Hin sænska Karin hvarf áður en hún átti að sækja börnin sín

Pólitík

„Af tvennu illu er skárra að böð­ull­inn sé ekki í felu­litum frjáls­lyndis“

Heimur

Faðir skaut eig­in­konu sína og þrjú ung börn til bana

Skelfilegar aukaverkanir af nýju offitulyfi

Varað við ólög­legum eft­ir­lík­ingum af nýju til­rauna­lyfi á Íslandi

Nýja „undralyfið“ sagt valda óbærilegum andlegum tómleika:
Nýja „undra­lyfið“ sagt valda óbæri­legum and­legum tóm­leika: komið til Íslands í ólög­legu formi Mynd: Unsplash/Cdc

Nýjasta og öfl­ug­asta til­rauna­lyfið í bar­átt­unni við offitu, Reta­trutide, hefur vakið gríð­ar­lega athygli á heims­vísu en dökkar hliðar þess eru nú að koma upp á yfir­borðið. Á meðan lyfið sjálft er enn í klínískum rann­sóknum greina fyrstu not­endur ólög­legra eft­ir­lík­inga frá „óbæri­legum“ and­legum auka­verk­unum. Málið teygir sig líka til Íslands þar sem efnið gengur undir nafn­inu „Reta“ á svörtum mark­aði.

Reta­trutide, sem þróað er af lyfj­aris­anum Eli Lilly, hefur verið kallað „Godzilla“ eða „guð­faðir“ þyngd­ar­stjórn­un­ar­lyfja. Ástæðan er sú að ólíkt eldri lyfjum á borð við Ozempic og Wegovy, sem herja aðeins á einn eða tvo horm­óna­við­taka, virkar Reta­trutide á þrjá ólíka við­taka í lík­am­anum (GLP-1, GIP og glúka­gon). Þetta flýtir ekki aðeins fyrir fyll­ing­ar­til­finn­ingu heldur eykur einnig brennslu lík­am­ans á vinnslu­stigi, segir í frétt BBC.

Þessi miklu umsvif hafa hins vegar leitt til þess að fólk tekur nú meiri áhættu í von um gróða. Þar sem lyfið er enn í fasa 3 í klínískum rann­sóknum og verður í fyrsta lagi sam­þykkt af lyfja­yf­ir­völdum árin 2027 eða 2028, blómstrar grár og svartur mark­aður á net­inu.

„Sálin yfirgaf líkamann“

Notendur sem hafa keypt ólög­legt, frost­þurrkað „Reta­trutide-duft“ frá erlendum vef­síðum eða í gegnum sam­fé­lags­miðla hafa lýst skelfi­legum upp­lif­unum. Auk hefð­bund­inna lík­am­legra ein­kenna eins og ofsaó­gleði og upp­kasta, hafa margir greint frá djúp­stæðum og óbæri­legum and­legum breyt­ingum.

Tilkynnt hefur verið um alvar­legan and­legan tóm­leika og gleði­s­neyð (anhedonia). Notendur lýsa því að þeir missi alla getu til að upp­lifa ánægju eða teng­ingu, hvort sem það er gagn­vart mat, áhuga­málum eða ást­vinum. Einn not­andi lýsti því þannig að til­finn­inga­legi dof­inn hefði verið svo yfir­þyrm­andi að honum liði eins og „sálin hefði yfir­gefið lík­amann“.

Sér­fræð­ingar telja að þessi mikli dofi stafi af því hversu kröft­ug­lega efnið bælir verð­launa­kerfi heil­ans, ásamt þeirri miklu hættu að ólög­legu vör­urnar á svörtum mark­aði séu rangt skammt­aðar eða inni­haldi hættu­leg auka­efni.

Staðan á Íslandi: „Reta er bara Ozempic á sterum“

Þessi þróun hefur ekki farið fram­hjá Íslend­ingum. Lyfið hefur verið í mik­illi umræðu innan lík­ams­ræktar- og fegr­un­ar­heims­ins. Í sam­tali við mbl.is fyrr á árinu lýsti inn­lendur einka­þjálf­ari og vaxt­ar­rækt­ar­maður efn­inu ein­fald­lega þannig að „Reta væri bara Ozempic á sterum“.

Innlend heil­brigð­is­yf­ir­völd og Lyfja­stofnun hafa hins vegar varað mjög sterk­lega við þess­ari þróun. Lyfið er aðeins til í lög­legu formi á Íslandi í gegnum mjög strangar og lok­aðar klínískar sam­an­burð­ar­rann­sóknir á vegum lækna. Allt annað efni sem ein­stak­lingar nálg­ast hér á landi er keypt af svörtum mark­aði.

Yfirvöld benda á að nán­ast úti­lokað sé að efnið sem selt er á net­inu sé hið raun­veru­lega Reta­trutide. Fram­leið­and­inn Eli Lilly hefur þegar höfðað fjölda mála gegn erlendum vef­síðum sem selja eft­ir­lík­ingar. Í ljós hefur komið að mörg þess­ara dufta eru fram­leidd í óhreinum verk­smiðjum, inni­halda mengun eða allt önnur hættu­leg efni, svo sem insúlín, sem getur leitt til bráðs lífs­háska eða dauðs­falla.

Ráð­legg­ingar inn­lendra sér­fræð­inga eru skýrar: Almenn­ingur ætti undir engum kring­um­stæðum að panta peptíð eða meint þyngd­ar­stjórn­un­ar­lyf af svörtum mark­aði á net­inu. Fólki er bent á að leita ávallt til lækna til að fá við­ur­kennd og örugg lyf sem hafa farið í gegnum opin­bert gæða­eft­ir­lit.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Heimur

Prestur rifjar upp óþægi­lega reynslu úr æsku

„Þú getur treyst barninu sem þú varst. Jesús gerir það“
Innlent

„Sterkar vís­bend­ingar eru núna um að hryðju­verk­a­ríkið Ísrael hafi gert tölvu­árás á íslenska inn­viði“

Innlent

Ekið á mann á raf­hlaupa­hjóli

Innlent

Að minnsta kosti þrjár Palest­ínu­tengdar vef­síður eyði­lagðar í netárásinni á 1984

Heimur

Raun­veru­leika­stjarnan Sheila Mangubat látin 35 ára að aldri

Innlent

Lög­reglan kölluð til eftir að hitn­aði í kol­unum við tölvu­leikja­spil

Sjö gist fangageymslur lögreglunnar eftir nóttina.

Talninga-Tómas verður Dómara-Tómas

Tölvu­þrjót­arnir sem réð­ust á 1984 skemmdu sjö vef­síður tengdar Palest­ínu

Ók á 126 km hraða þar sem hámarkið er 80

Ógn­vekj­andi umfang tölvu­árásar á íslenskt hýs­ing­ar­fyr­ir­tæki

Dæmdur í níu ára fang­elsi fyrir kóka­ínsmygl með Norrænu