Haraldur Sigurðsson, jarð- og jarðefnafræðingur segir nýjar vísindarannsóknir benda til þess að hringrásin í Norður-Atlantshafi, svonefnd AMOC, sé að nálgast vendipunkt og að afleiðingarnar gætu orðið djúpstæðar fyrir loftslag og lífríki á norðurslóðum.
Í færslu sem Haraldur birti á Facebook segir hann að margir vísindamenn telji að dregið sé úr hringstraumnum, sem flytur gífurlegt magn af hitaorku til norðurs og hefur afgerandi áhrif á veðurfar á norðurhveli jarðar. „Margir telja að nú sé að draga úr straumnum, sem mun valda djúptækum loftslagsbreytingum á norðurslóðum, bæði í hafinu og á landi,“ skrifar hann.
Haraldur bendir á að hringrásinni sé haldið gangandi vegna mismunandi seltu og hita í hafinu, en að enn blasi við stórar spurningar. „(1) Hvenær hættir hringrásin? (2) Hvaða afleiðingar hefur það á loftslag í Norður-Evrópu og Grænlandi? (3) Hvaða áhrif hefur það á lífríki í hafinu og á fiskstofna og afla?“ spyr hann og bætir við fjórðu spurningu: „(4) Hvað getum við gert til að draga úr eða koma í veg fyrir stöðvun AMOC hringrásarinnar?“
Svarið sé augljóst að mati Haraldar: „Að draga úr losun koltvíoxíðs og annarra efna sem valda hnattrænni hlýnun. Sennilega er það því miður tapað mál, ef dæma skal út frá stefnum og atgerðum stórveldanna.“
Hann vísar til nýrra rannsókna Hollendingsins van Westen og félaga (2025) í Utrecht, sem sýni að „vendipúnkturinn í hringrásinni er sennilega skammt undan.“
Haraldur birtir einnig tvær myndir úr rannsóknum sem sýna annars vegar líkön af hitabreytingum í Norður-Atlantshafi ef eða þegar AMOC hringrásin stöðvast, og hins vegar raunmælingar gervihnatta frá 1993 til 2021 sem sýni svipaða þróun
„Myndirnar sýna svipaða þróun, bæði hvað varðar Golfstrauminn og kólnun Norður-Atlantshafsins,“ segir hann og veltir því fyrir sér hvort „Þýðir að AMOC straumurinn sé þegar byrjaður að slaka á?“
Að lokum bendir Haraldur á að hringrásin muni ekki stöðvast á einni nóttu, heldur verði um hægfara breytingar að ræða: „Talið er að AMOC straumurinn muni ekki hverfa í einum hvelli, heldur muni það taka 50 til 100 ár að straumurinn dvínar smátt og smátt.“
Athugasemdir