Aldrei hafa borist jafn mörg samtöl vegna sjálfsvígshugsana til Rauði krossinn á Íslandi og á síðasta ári. Alls var haft samband við Hjálparsímann 1717 1.728 sinnum vegna sjálfsvígshugsana árið 2025, sem er 67% aukning frá árinu á undan, þegar slík samtöl voru 1.035 talsins. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu Rauða krossins.
„Þrátt fyrir að hafa reglulega yfir árið tekið saman tölur um fjölda sjálfsvígssamtala sem berast 1717, og vera meðvituð um að samtölin hafa verið að þyngjast og verða alvarlegri, þá er okkur brugðið yfir heildarsamantekt ársins,“ segir Elfa Dögg S. Leifsdóttir, sálfræðingur og teymisstjóri heilbrigðisverkefna hjá Rauða krossinum.
Aukningin birtist ekki aðeins í fjölda samtala heldur einnig í alvarleika þeirra. „Við höfum séð ákveðinn stíganda í þessa átt í samtölunum undanfarin ár en það er eiginlega ekki hægt að orða það öðruvísi en að sprenging hafi nú orðið milli ára, bæði hvað varðar fjölda sjálfsvígssamtala en einnig í alvarleikanum,“ segir Sandra Björk Birgisdóttir, verkefnastjóri hjá Hjálparsímanum 1717.
Í 229 tilvikum á síðasta ári töldu starfsmenn og sjálfboðaliðar sem svöruðu símanum að viðkomandi væri í lífshættu og var þá haft samband við Neyðarlínuna 112.
Yfir 20 þúsund samtöl á árinu
Heildarfjöldi samtala við Hjálparsímann 1717 árið 2025 var 20.233. Um það bil jafnmargir leituðu sér aðstoðar í síma og í gegnum netspjallið 1717.is. Ungt fólk er mun líklegra til að nota netspjallið, sérstaklega á nóttunni þegar önnur úrræði eru lokuð.
Af þeim samtölum þar sem aldur var gefinn upp voru 21% frá einstaklingum yngri en 18 ára. Í þeim hópi sneru 278 samtöl að sjálfsvígshugsunum og 161 að sjálfsskaða. Hjá aldurshópnum 19–25 ára var haft samband 248 sinnum vegna sjálfsvígshugsana og 103 sinnum vegna sjálfsskaða. Oft voru fleiri en ein ástæða skráð fyrir hvert samtal.
Helstu ástæður þess að börn undir 18 ára hafa samband eru almenn vanlíðan, en einnig eru ofbeldi, þar á meðal stafrænt ofbeldi, kvíði, sjálfsskaði og félagsleg einangrun algeng umfjöllunarefni.
Þjónusta sem skiptir sköpum
Hjálparsíminn 1717 er lágþröskulda þjónusta þar sem fólk getur leitað sér aðstoðar í fullum trúnaði án þess að gefa upp persónuupplýsingar. Starfsfólk og sjálfboðaliðar hafa hlotið sérhæfða þjálfun í virkri hlustun og sálrænum stuðningi. Samtölin geta verið allt frá óljósum sjálfsvígshugsunum yfir í aðstæður þar sem viðkomandi hefur gert aðgerðaplan eða skaðað sig.
„Margir eiga engan að til að deila með áhyggjum sínum, kvíða eða vanlíðan,“ segir Elfa Dögg. „Þá skiptir öllu að geta hringt eða sent skilaboð í fullum trúnaði og fengið samtal við manneskju sem mætir þér af virðingu og hlýju.“
Rauði krossinn bendir á að augljós og vaxandi þörf sé fyrir Hjálparsímann 1717 og að lykilatriði sé að þjónustan sé í boði allan sólarhringinn. Rekstur slíkrar þjónustu sé kostnaðarsamur, en með stuðningi ráðuneyta og framlögum Mannvina Rauða krossins hafi tekist að halda úti næturþjónustu.
Ætíð er hægt að hafa samband við Hjálparsímann 1717, allan sólarhringinn, allt árið um kring.
Hér fyrir neðan má sjá tölfræðina fyrir árið 2025:
Athugasemdir