Kristrún Frostadóttir
„Það verður að virða fullveldi og alþjóðalög“
Kristrún Frostadóttir
Minning

Gunnar Þór­ar­ins­son fyrr­ver­andi bæj­ar­full­trúi lát­inn

Heimur

Nýjar nið­ur­stöður varpa ljósi á orsakir millj­óna krabba­meinstil­fella

Fólk

Hvenær verður daður að fram­hjá­haldi?

Innlent

Hekla inn­kallar til­tekna Audi-, Volkswagen- og Skoda-bíla

Heimur

Verkfall á Kanarí­eyjum getur raskað ferðum til og frá flug­völlum

Heimur

Ísra­elskir ferða­menn gagn­rýndir eftir að leið­sögu­manni var ýtt í sjó­inn

Peningar

Segir hluta­fjár­út­boð Bláa lóns­ins ótíma­bært vegna eldsum­brota

Innlent

Varað við neyslu á wasabi-hrískexi

Heimur

Katta­eig­endur sér­stak­lega varaðir við hættu­legri fuglaflensu

Heimur

David Walliams sak­aður um að hafa tælt ung­lings­stúlkur

Niðurbrot á sjálfsmynd og lifnaðarháttum

Aktí­visti á vegum Vig­dís­ar­stofn­unar leitar nýrra leiða til sam­stöðu og við­reisnar gegn því sem hún kallar jarð­ar­morð

Myndin tengist fréttinni ekki beint
Myndin teng­ist frétt­inni ekki beint Mynd: Unsplash/Sergey Vinogradov

Moira Millán, aktí­visti Mapuche-frum­byggj­anna, verður með ráð­stefnu á vegum Redes3 í Vig­dís­ar­stofnun – Miðstöð tungu­mála og menn­ingar, dag­ana 18.–20. júní. Hún von­ast til að sjá sem flesta taka þátt í þessu brýna og tíma­bæra sam­tali en hún leitar nýrra leiða til sam­stöðu og við­reisnar gegn því sem hún kallar jarð­ar­morð.

Á tímum hnatt­rænna lofts­lags­breyt­inga og vax­andi óvissu talar Moira Millán fyrir því að fólk líti meira í eigin barm og end­ur­hugsi svo­lítið grund­völl til­veru sinnar. Hún hvetur fólk til að end­ur­meta ekki aðeins hvernig við komum fram við jörð­ina, heldur líka hvernig við komum fram við hvert annað.

Moira fædd­ist árið 1970 í Argent­ínu og var meðal ann­ars fjallað um hennar ævi í kvik­mynd­inni The rebellion of the flowers frá 2022. Moira er stofn­andi nokk­urra hreyf­inga sem stendur fyrir rétt­indum Mapuche frum­byggj­anna í Suður – Ameríku, fyrir rétt­indum kvenna innan sam­fé­lags frum­byggja.

Kerfisbundið ofbeldi þar sem fjórir þættir skarast

En hvað er „jarð­ar­morð“? Í nýj­ustu bók sinni, Terricidio (2024), kynnir Millán hug­mynda­fræði sem varpar nýju ljósi á þær krísur sem steðja að mann­kyn­inu. Heitið á rætur sínar að rekja til lat­nesku orð­anna terra (heim­ur­inn eða jörðin) og caedere (að drepa). Á Norð­ur­lönd­unum hefur orðið verið þýtt sem jord­mord og á íslensku sem jarð­ar­morð. Samkvæmt Millán er jarð­ar­morð ekki ein­angrað umhverf­is­vanda­mál, heldur kerf­is­bundið ofbeldi þar sem fjórir þættir skar­ast:

  • Vistmorð (Ecocide): Kerf­is­bundin og áfram­hald­andi eyð­ing nátt­úr­unnar og líf­kerfa hennar.
  • Þjóð­ar­morð (Genocide): Ofsóknir og útrým­ing á hópum fólks, einkum þeim frum­byggja­sam­fé­lögum sem verja lönd sín.
  • Þekk­ing­ar­morð (Epistemicide): Markviss eyð­ing á þekk­ing­ar­kerfum, heim­speki og tungu­málum frum­byggja, sem oft geyma lyk­il­inn að sjálf­bærri sam­búð við jörð­ina.
  • Menn­ing­ar­morð (Cultural genocide): Nið­ur­brot á menn­ing­ar­legri sjálfs­mynd og lifn­að­ar­háttum sem tengja fólk við umhverfi sitt.

Með þess­ari grein­ingu sýnir Millán fram á að ekki sé hægt að aðskilja umhverf­is­vernd frá félags­legu rétt­læti. Eyðing nátt­úr­unnar helst ávallt í hendur við kúgun þeirra sam­fé­laga sem hafa lifað í sátt við hana í aldaraðir.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

3
Minning

Lárus Heið­ars­son lát­inn

Lárus Heið­ars­son, skóg­ar­bóndi og fyrr­ver­andi odd­viti Fljóts­dals­hrepps, var bor­inn til grafar á föstu­dag. Hann lést 28. októ­ber síð­ast­lið­inn eftir skamma en erf­iða bar­áttu við bráða­hvít­blæði. Aust­ur­frétt greindi frá and­lát­inu. Lárus gegndi fjöl­mörgum trún­að­ar­störfum fyrir Fljóts­dals­hrepp og sat í sveit­ar­stjórn frá árinu 2010, fyrst sem vara­odd­viti og síðar odd­viti. Hann kom einnig að mótun Svæð­is­skipu­lags Aust­ur­lands og var í stjórn Sambands...

Mest lesið í vikunni

Minning

„Og nú er hann flog­inn á braut í morg­un­birt­unni, dáinn, horf­inn, harma­fregn“

Vinir minnast Marðar Árnasonar með hlýju
Innlent

Þarf að greiða 834 þús­und eftir tap í máli gegn gisti­stað

Heimur

Bretland hvatt til að hraða und­ir­bún­ingi fyrir hugs­an­legt stríð

Heimur

Gam­an­leik­kona upp­lýsti Guardian um ásak­anir á hendur David Walliams

Heimur

Net­anyahu sak­aður um að nota kyn­þátta­hatur sem síð­asta tromp í valda­bar­átt­unn

Innlent

Innlent

Inn­köllun vegna eld­hættu í þremur teg­undum Volkswagen-raf­bíla

Eigendur hvattir til að hlaða bifreiðar sínar ekki umfram 80 prósent.
Innlent

Lang­tíma­spá bendir til þurr­ari vetrar á Íslandi

Innlent

Öskurapi í Vest­ur­bænum fannst ekki þrátt fyrir leit

Innlent

Krefjast opin­berrar afsök­un­ar­beiðni frá Morg­un­blað­inu

Innlent

Sonurinn áfram í gæslu­varð­haldi vegna mann­dráps í Breið­holti

Innlent

Mat­vöru­verð hækkar þrátt fyrir boð­aðar verð­lækk­anir