Gæti verið að kvikmynda þig í laumi

Snjall­gler­augu Meta mæta harðri and­stöðu í Evrópu og er kraf­ist sölu­banns vegna laumu­legra upp­taka.

Smágerð upp­töku­ljós á snjall­gler­augum Meta duga ekki til að vernda frið­helgi einka­lífs­ins, að mati staf­rænna rétt­inda­sam­taka. Þýsk sam­tök hafa lagt fram kæru og krefj­ast sölu­banns, á meðan breskir dóm­stólar hafa þegar gripið til aðgerða.

Snjall­gler­augu tækniris­ans Meta, sem fram­leidd eru í sam­starfi við gler­augna­fram­leið­and­ann Ray-Ban, líta út eins og hver önnur gler­augu. Undir yfir­borð­inu leyn­ist hins vegar tækni sem getur tekið upp mynd og hljóð. Sú stað­reynd að tækið fellur full­kom­lega inn í umhverfið hefur vakið upp ótta um að verið sé að gera brot á per­sónu­vernd og frið­helgi fólks á almanna­færi auð­veld­ari.

Kært til lögreglu í Þýskalandi

Þýsku staf­rænu rétt­inda­sam­tökin HateAid hafa nýlega lagt fram opin­bera kæru gegn Meta, ásamt þeim sölu­að­ilum sem dreifa gler­aug­unum. Samtökin krefj­ast þess að gler­augun verði hrein­lega bönnuð í Evrópu.

Talsmenn sam­tak­anna benda á að örlítið ljós, sem kviknar á gler­aug­unum þegar upp­taka er í gangi, sé ófull­nægj­andi vörn. Í hvers­dags­legu áreiti og sól­ar­ljósi taki veg­far­endur sjaldn­ast eftir ljós­inu. Þá hefur sýnt sig að auð­velt er að hylja ljósið með dökku lím­bandi eða nagla­lakki án þess að það trufli mynda­vél­ina sjálfa.

Sérstök ógn við öryggi kvenna

Gagn­rýnendur og mann­rétt­inda­sam­tök hafa lýst yfir þungum áhyggjum af því hvernig tæknin getur nýst fyrir staf­rænt kyn­ferð­is­legt ofbeldi. Þar sem mynda­vélin situr í augn­hæð og gler­augun vekja enga athygli eykst hættan á leyni­legri mynda­töku á kyn­ferð­is­legum nótum á almanna­færi, í almenn­ings­sam­göngum eða á skemmti­stöðum. Slík brot verða mun erf­ið­ari í upp­götvun og nán­ast ómögu­legt er fyrir þolendur að verj­ast þeim.

Auk þess bendir HateAid á annan vax­andi tækni­legan vanda: Gögnin sem gler­augun safna, mynd­bönd og hljóð­rit­anir úr dag­lega líf­inu, eru að stórum hluta nýtt til að þjálfa gervi­greind­ar­líkön Meta. Með því móti er verið að nota and­lit og raddir veg­far­enda í hagn­að­ar­skyni án þeirra sam­þykkis eða vit­undar.

Dóm­stólar bregð­ast við

Á meðan beðið er eftir nið­ur­stöðu per­sónu­vernd­ar­yf­ir­valda í Evrópu hafa dóm­stólar á Englandi og í Wales þegar tekið á þessu. Þar hefur notkun á snjall­gler­augum Meta alfarið verið bönnuð inni í dóms­húsum. Ákvörð­unin var tekin til að vernda vitni, kvið­dóm­endur og aðra þátt­tak­endur í rétt­ar­höldum gegn ólög­legri laumu­stýrðri mynda­töku, sem gæti stefnt öryggi þeirra eða rétt­ar­fari í hættu.

Evr­ópskar per­sónu­vernd­ar­stofn­anir (GDPR) eiga nú í við­ræðum við Meta um hvernig fyr­ir­tækið hyggst tryggja að gler­augun brjóti ekki gegn ströngum evr­ópskum lögum um frið­helgi einka­lífs­ins. Ljóst þykir að deilan um snjall­gler­augun mun marka mik­il­væg tíma­mót í því hvernig sam­fé­lagið setur mörk gagn­vart ósýni­legri vöktun í fram­tíð­inni.