Glúmur Baldvinsson
„Þetta verða löng málaferli“
Glúmur Baldvinsson
Fólk

Stór­söngv­ari selur í Laug­ar­dalnum

Fólk

Eitt eft­ir­minn­an­leg­asta hús lands­ins sett á sölu

Fólk

Heitustu jóla­gjaf­irnar 2026

Fólk

Katla stofnar fyr­ir­tæki með móður sinni

Innlent

Séra Hjördís stóð með for­eldrum Bryn­dísar Klöru á þeirra erf­ið­ustu stundum

Pólitík

Inga Sæland hjólar í borg­ar­stjórn

Innlent

Gunnar Smári segir frá sárs­auka­fullum dögum og svefn­lausum nóttum

Minning

Borgþór Vest­fjörð Kjærne­sted er fall­inn frá

Heimur

Gam­an­leik­ar­inn Anthony Clark lát­inn

Innlent

Eft­ir­litið fór fram þrátt fyrir meint veik­indi hús­ráð­anda

Ráðgáta Alzheimer mögulega leyst

Ný von í bar­átt­unni

Vísindamenn telja sig hafa fundið „týnda hlekkinn“ í Alzheimer-sjúkdómnum
Vís­inda­menn telja sig hafa fundið „týnda hlekk­inn“ í Alzheimer-sjúk­dómnum Mynd: Joel Bubble Ben/Shutterstock

Ný rann­sókn bendir til þess að Alzheimer-sjúk­dóm­ur­inn valdi ekki aðeins skemmdum á tauga­frumum heldur hlut­ist til um að neyða ákveðnar frumur yfir í óeðli­legt ástand. Lítil breyt­ing á einni sam­eind í heil­anum gæti útskýrt hvernig sjúk­dóm­ur­inn þró­ast yfir í alvar­legt minnistap.

Lengi hefur verið vitað að óeðli­legar prótein­flækjur, svo­kallað mýlildi (amyloid plaques) og tauf­lækjur, séu helstu drif­kraftar Alzheimers.

Mýlildi (eða amyloid á ensku) er lækn­is­fræði­legt heiti yfir óeðli­lega upp­söfnun af próteinum sem pakka sér vit­laust saman og falla út sem óleys­an­legar trefjar í líf­færum eða vefjum lík­am­ans.

Í sam­hengi við Alzheimer-sjúk­dóm­inn er talað um mýlild­is­skellur (amyloid plaques) sem safn­ast upp í rým­inu á milli tauga­frumna í heil­anum. Þessir kögglar eða skellur trufla sam­skipti milli frumn­anna og eru taldar eiga stóran þátt í því að tauga­frumur skemm­ast og deyja, sem leiðir til minnistaps og vit­rænnar hnign­unar.

Hins vegar hefur það verið ein stærsta ráð­gáta vís­ind­anna hvernig þessar breyt­ingar tengj­ast vits­muna­legri hnignun. Ný rann­sókn frá Institute of Basic Science í Suður-Kóreu bendir nú til þess að við­taka­próteinið ERBB4 sé týndi hlekk­ur­inn í þess­ari keðju.

Óeðlileg virkjun eyðileggur heilbrigðar taugatengingar

Í heil­brigðum heila finnst ERBB4-við­tak­inn aðal­lega í hamlandi tauga­frumum, sem hjálpa til við að hægja á eða stýra virkni í heil­anum. Rann­sak­endur komust að því að í Alzheimer-sjúk­lingum fær­ist þessi við­taki yfir í örvandi tauga­frumur, sem knýja áfram virkni. Þessi óeðli­lega virkjun veldur því að stuðn­ings­frumur í heil­anum (astrocytes og microglia), sem eiga að hreinsa burt skemmdar teng­ingar, fara þess í stað að eyði­leggja heil­brigðar tauga­teng­ingar. Þetta raskar jafn­vægi heil­ans og getur valdið ofvirkni og minnis­glöpum áður en helstu ein­kenni koma fram.

Vís­inda­menn­irnir próf­uðu að grípa inn í þetta ferli með gena­breyt­ing­ar­tækni og eyddu ERBB4-við­tökum úr örvandi tauga­frumum í dreka (hippocampus) músa, en það er svæðið sem stýrir minn­is­bú­skap.

Uppgötvun sem gæti opnað nýjar leiðir

Nið­ur­stöð­urnar voru slá­andi. Við inn­gripið róuð­ust ofvirkar tauga­frumur, dregið var úr upp­söfnun prótein­flækja og mýsnar stóðu sig mun betur í minnis- og rýmis­prófum. Þegar við­tak­inn var aftur á móti virkj­aður í heil­brigðum músum þró­uðu þær fljótt með sér vit­ræna hnignun. Þessi upp­götvun gæti opnað nýjar leiðir í leit að áhrifa­ríkri með­ferð gegn sjúk­dóm­inum.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

1
Minning

Lárus Heið­ars­son lát­inn

Lárus Heið­ars­son, skóg­ar­bóndi og fyrr­ver­andi odd­viti Fljóts­dals­hrepps, var bor­inn til grafar á föstu­dag. Hann lést 28. októ­ber síð­ast­lið­inn eftir skamma en erf­iða bar­áttu við bráða­hvít­blæði. Aust­ur­frétt greindi frá and­lát­inu. Lárus gegndi fjöl­mörgum trún­að­ar­störfum fyrir Fljóts­dals­hrepp og sat í sveit­ar­stjórn frá árinu 2010, fyrst sem vara­odd­viti og síðar odd­viti. Hann kom einnig að mótun Svæð­is­skipu­lags Aust­ur­lands og var í stjórn Sambands...

Mest lesið í vikunni

Heimur

Stefan Holm ákærður fyrir lík­ams­árás eftir árás á Emil Persson

Heimur

Móðir RJ Mitte minn­ist hans mán­uði eftir and­látið

Heimur

„Ég var ekki full­klæddur og fólk úti gat horft beint inn um svefn­her­berg­is­glugg­ann minn!“

Heimur

Rabbíni ferð­ast um Vest­ur­bakk­ann til að kynna sér ofbeldið

Fólk

Fólk

Hjátrúin um föstu­dag­inn þrett­ánda hefur raun­veru­leg áhrif

Margir fresta brúðkaupum og ferðum vegna ótta við dagsetninguna, þótt rannsóknir sýni ekki að hún sé hættulegri en aðrir dagar.
Fólk

Garðar var sendur til Kabúl eftir árás­ina í Kjúklinga­stræti

Fólk

Fjórar ástæður fyrir því að þú færð auð­veld­lega mar­bletti

Fólk

Glúmur er rif­beins­brot­inn

Fólk

Gusu­m­eist­ari og fag­ur­keri taka höndum saman

Fólk

Hvenær verður daður að fram­hjá­haldi?