Lækkun heimsmarkaðsverðs á bensíni hefur enn ekki skilað sér að fullu til íslenskra neytenda. Samkvæmt nýrri greiningu Alþýðusambands Íslands (ASÍ) hefur innlent bensínverð án opinberra gjalda haldið áfram að hækka á sama tíma og heimsmarkaðsverð hefur lækkað verulega frá miðjum september.
Frá áramótum hefur meðaltal lægsta bensínverðs hjá íslenskum smásölum hækkað um tæp 35 prósent. Verð án opinberra gjalda hefur hækkað um 40 prósent á sama tíma, en heimsmarkaðsverð, miðað við staðverð í New York-höfn, hefur hækkað um 20 prósent í íslenskum krónum.
ASÍ bendir á að þróunin hafi verið ólík eftir tímabilum. Heimsmarkaðsverð hækkaði hratt fram á vor og hafði nær tvöfaldast frá áramótum þegar það náði hámarki í maí. Það lækkaði síðan fram á sumar en tók aftur að hækka fram í miðjan september.
Innlent bensínverð án opinberra gjalda sveiflaðist mun minna á þessu tímabili. Frá september hefur þróunin hins vegar snúist við: Heimsmarkaðsverð hefur lækkað verulega en innlent verð hélt áfram að hækka fram í byrjun nóvember og hefur aðeins lækkað lítillega síðan.
Hækkaði meira hér en í flestum samanburðarlöndum
Samanburður ASÍ við önnur Evrópulönd sýnir að bensínverð án opinberra gjalda hækkaði lengst af minna á Íslandi en víðast hvar í samanburðinum. Það breyttist hins vegar í haust þegar verð hér á landi hækkaði hratt í september og hélt áfram að hækka í október, á sama tíma og það lækkaði í flestum hinna landanna.
Þann 9. nóvember hafði bensínverð án opinberra gjalda hækkað um tæp 58 prósent á Íslandi, mælt í evrum, frá 5. janúar. Til samanburðar nam hækkunin tæpum 46 prósentum samkvæmt viðmiði Evrópusambandsins. Aðeins á Írlandi var hækkunin meiri, rúmlega 61 prósent. Hún nam 23 prósentum í Hollandi og 35 prósentum í Finnlandi.
Munurinn var enn meiri síðustu vikur tímabilsins. Frá lokum september til 9. nóvember lækkaði bensínverð samkvæmt viðmiði Evrópusambandsins um 11 prósent en hækkaði um tæp þrjú prósent á Íslandi.
Verðlækkun skilar sér hægar en hækkanir?
ASÍ hefur áður bent á vísbendingar um að innlent eldsneytisverð bregðist hraðar og meira við hækkunum á heimsmarkaði en lækkunum. Í greiningu frá árinu 2025 kom meðal annars fram að heimsmarkaðsverð bensíns í krónum hefði lækkað um tæp 14 prósent frá áramótum, en mánaðarmeðaltal lægsta bensínverðs hér á landi aðeins um 2,5 prósent.
Í nýjustu greiningunni segir ASÍ að lækkun heimsmarkaðsverðs síðustu vikna hafi aðeins að litlu leyti skilað sér í íslensku bensínverði. Á móti hafi innlent verð hækkað hlutfallslega minna þegar heimsmarkaðsverð rauk upp í vor og ekki fylgt hækkunum þess í sumar.
Samtökin telja því mögulegt að hluti hausthækkunarinnar hér á landi sé síðbúin aðlögun að erlendum aðstæðum. Þau taka þó fram að samanburðurinn einn og sér nægi ekki til að skera úr um hvort munur sé á hraða og umfangi þess hvernig innlent verð fylgir þróuninni á heimsmarkaði.
Í samanburðinum sé einnig mikilvægt að hafa í huga að íslenski mælikvarðinn byggist á meðaltali lægsta verðs hjá hverjum smásala og aðferðafræði og úrtak geti verið mismunandi milli landa. Þá hafi gengisbreytingar áhrif á samanburðinn, sem er gerður í evrum.
Veistu meira? Láttu okkur vita
Það tókst ekki að sækja formið. Reyndu aftur eftir augnablik.
































Athugasemdir